<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article
  PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.0 20120330//EN" "http://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.0/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.0" specific-use="sps-1.6" xml:lang="es" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<front>
		<journal-meta>
			<journal-id journal-id-type="publisher-id">rmef</journal-id>
			<journal-title-group>
				<journal-title>Revista mexicana de economía y finanzas</journal-title>
				<abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Rev. mex. econ. finanz</abbrev-journal-title>
			</journal-title-group>
			<issn pub-type="ppub">1665-5346</issn>
			<issn pub-type="epub">2448-6795</issn>
			<publisher>
				<publisher-name>Instituto Mexicano de Ejecutivos de Finanzas, A. C.</publisher-name>
			</publisher>
		</journal-meta>
		<article-meta>
			<article-id pub-id-type="doi">10.21919/remef.v12i3.98</article-id>
			<article-categories>
				<subj-group subj-group-type="heading">
					<subject>Artículos</subject>
				</subj-group>
			</article-categories>
			<title-group>
				<article-title>La influencia de la vivienda en la aversión al riesgo de portafolios
					familiares</article-title>
				<trans-title-group xml:lang="en">
					<trans-title>The influence of home value in the risk aversion of private
						investment Portfolios</trans-title>
				</trans-title-group>
			</title-group>
			<contrib-group>
				<contrib contrib-type="author">
					<name>
						<surname>Díaz Valencia</surname>
						<given-names>Gustavo Adolfo</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="aff1"><sup>1</sup></xref>
					<xref ref-type="corresp" rid="c1">*</xref>
				</contrib>
				<aff id="aff1">
					<label>1</label>
					<institution content-type="original"> Universidad Santo Tomás Bogotá, Colombia.
						Maestría en Ciencias Económicas.</institution>
					<institution content-type="normalized">Universidad Santo Tomás</institution>
					<institution content-type="orgname">Universidad Santo Tomás</institution>
					<institution content-type="orgdiv1">Maestría en Ciencias
						Economicas</institution>
					<addr-line>
						<named-content content-type="city">Bogotá</named-content>
					</addr-line>
					<country country="CO">Colombia</country>
				</aff>
			</contrib-group>
			<author-notes>
				<corresp id="c1">
					<label>*</label> Economista, Magister en Economia Agraria y Doctor en Ciencias
					Económicas de la Universidad Nacional de Colombia. Docente-Investigador Maestría
					en Ciencias Económicas Universidad Santo Tomás, sede Bogotá. Calle 52 No. 7 -
					11. <email>gustavodiaz@usantotomas.edu.co</email>. Tel +57 3144307663. Grupo de
					investigación de Economía y Humanismo Universidad Santo Tomás.</corresp>
			</author-notes>
			<pub-date pub-type="epub-ppub">
				<season>Jul-Sep</season>
				<year>2017</year>
			</pub-date>
			<volume>12</volume>
			<issue>3</issue>
			<fpage>89</fpage>
			<lpage>119</lpage>
			<history>
				<date date-type="received">
					<day>13</day>
					<month>01</month>
					<year>2017</year>
				</date>
				<date date-type="accepted">
					<day>09</day>
					<month>04</month>
					<year>2017</year>
				</date>
			</history>
			<permissions>
				<license license-type="open-access"
					xlink:href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="es">
					<license-p>Este es un artículo publicado en acceso abierto bajo una licencia
						Creative Commons</license-p>
				</license>
			</permissions>
			<abstract>
				<title>Resumen:</title>
				<p>El siguiente artículo tiene como fin presentar una propuesta teórica sobre la
					tenencia de vivienda propia de un hogar, cuando esta hipotecada y forma parte
					del portafolio de inversión; así como su relación con el comportamiento del
					inversionista frente al riesgo, cuando asume el crédito hipotecario. Para tal
					fin, desde el punto de vista metodológico se tomará como referencia el marco
					teórico de media varianza, elaborado por Harry Markowitz y la función de
					utilidad neoclásica del consumo tipo Cobb-Douglas que establece una relación
					entre el consumo y la tenencia de vivienda.</p>
				<p>Como resultado de este estudio, se propone una tasa de alquiler óptima que
					incluye el riesgo de mercado y la aversión al riesgo del inversionista, para
					obtener un portafolio eficiente y concluye que la vivienda propia puede generar
					algún tipo de rentabilidad o mantener su punto de equilibrio financiero, cuando
					el inversionista tiene la opción de escoger entre la compra de vivienda o la
					inversión de otro tipo de activos financieros de renta variable. Una limitación
					del estudio, fue no considerar la aversión al riesgo del inversionista de manera
					subjetiva. Finalmente, la originalidad del artículo radica en incluir la
					rentabilidad de tener vivienda propia en el portafolio de inversión de los
					hogares, considerando de manera simultánea la aversión al riesgo y el riesgo de
					mercado cuando está hipotecada.</p>
			</abstract>
			<trans-abstract xml:lang="en">
				<title>Abstract:</title>
				<p>This paper shows a theoretical proposal on the ownership of a household's own
					home, when it is mortgaged and is part of the investment portfolio, as well as
					its relation to the investor's risk behavior when they get the mortgage. To this
					end, Markowitz mean-variance is taken as a theoretical reference along with
					Cobb-Douglas utility function that states a relation between consumption and
					home.</p>
				<p>As a result, it is concluded that, homeownership can generate some kind of
					profitability or maintain its financial equilibrium, when the investor has the
					option of choosing between the purchase of house and the investment in another
					type of variable financial income. One limitation of the study was not to
					consider investor risk aversion in a subjective way. The paper originality lays
					in the inclusion of own house profitability in a household investment portfolio,
					simultaneously considering risk aversion and market risk when the house is
					mortgaged.</p>
			</trans-abstract>
			<kwd-group xml:lang="es" kwd-group-type="JEL">
				<title>Clasificación JEL:</title>
				<kwd>E21</kwd>
				<kwd>G02</kwd>
				<kwd>G11</kwd>
				<kwd>G14</kwd>
			</kwd-group>
			<kwd-group xml:lang="es">
				<title>Palabras clave:</title>
				<kwd>Portafolio</kwd>
				<kwd>Vivienda</kwd>
				<kwd>Riesgo de mercado</kwd>
				<kwd>Varianza</kwd>
				<kwd>Utilidad</kwd>
			</kwd-group>
			<kwd-group xml:lang="en">
				<title>Key Words:</title>
				<kwd>Portfolio</kwd>
				<kwd>Home</kwd>
				<kwd>Market Risk</kwd>
				<kwd>Variance</kwd>
				<kwd>Utility</kwd>
			</kwd-group>
			<counts>
				<fig-count count="0"/>
				<table-count count="3"/>
				<equation-count count="76"/>
				<ref-count count="49"/>
				<page-count count="31"/>
			</counts>
		</article-meta>
	</front>
	<body>
		<sec sec-type="intro">
			<title>1. Introducción</title>
			<p>La adquisición de vivienda propia es uno de los objetivos fundamentales de muchos hogares en Colombia, dado que garantiza estabilidad, bienestar y representa el patrimonio más importante de su riqueza. Sin embargo, cuando no se disponen de recursos propios para comprarla, la financiación se convierte en un mecanismo viable, donde el inversionista asume los costos financieros y los requerimientos que exige el sistema bancario. Cuando el inmueble está hipotecado, su tenencia puede estar afectada por los riesgos de crédito y de mercado cuando la tasa de interés hipotecaria sube, afecta el pago de las cuotas; asimismo también puede incidir otro tipo de riesgos como la pérdida de empleo. Por tal razón, una de las preocupaciones centrales de la teoría económica y en especial de la economía financiera es analizar la relación que existe entre el riesgo de mercado que ocasiona la compra de vivienda propia cuando está hipotecada, con el comportamiento de los inversionistas frente al riesgo. </p>
			<p>Dado lo anterior, este artículo propone dese el punto de vista teórico y conceptual, un modelo de portafolio de inversión que incluya la vivienda como un activo de inversión, a partir de la determinación de una tasa de alquiler optima que mejore la rentabilidad del portafolio, considerando también otros activos financieros riesgosos que estén al alcance de los hogares. Esta pretensión teórica, basada en la teoría de portafolio eficiente de Harry Markowitz, permite integrar el análisis microeconómico que evalúa el comportamiento hacia el riesgo del inversionista cuando compra vivienda, con los riesgos de mercado que se pueden presentar en el mercado inmobiliario cuando es financiada, así como la rentabilidad de tener otros activos financieros riesgosos (acciones, fondos de inversión, fondos de pensiones voluntarias) y no riesgosos (Certificados de Depósito a Término), estableciendo la mejor composición que permita obtener un portafolio de inversión eficiente que les incremente su riqueza. </p>
			<p>Por lo anterior, el objetivo del presente artículo es analizar desde el punto de vista teórico, la incidencia de los riesgos de mercado y la aversión al riesgo en los portafolios de inversión de las economías domésticas, sobre la base de la adquisición de vivienda, a partir de dos modelos: el de media varianza de Harry <xref ref-type="bibr" rid="B25">Markowitz (1952)</xref> y la función de utilidad tipo Cobb - Douglas. Para tal efecto, se tendrá en cuenta como variable externa el riesgo de mercado y se cruzará la aversión al riesgo del inversionista, con el fin de estimar la rentabilidad eficiente del portafolio minimizando la volatilidad de los rendimientos de estos activos. Por tal razón el artículo se considera esencialmente de revisión documental, pero el aporte teórico se planteará como una extensión del modelo de Markowitz. Este artículo se deriva de una tesis doctoral en Ciencias Económicas denominada: “El riesgo de mercado y su incidencia en los portafolios de inversión de las economías domésticas” (<xref ref-type="bibr" rid="B12">Díaz, 2011</xref>).<xref ref-type="fn" rid="fn1"><sup>1</sup></xref>
			</p>
		</sec>
		<sec>
			<title>2. Aspectos teóricos de la vivienda en los portafolios de inversión</title>
			<p>Desde el punto de vista teórico, el concepto del riesgo de mercado es abordado por autores clásicos de la teoría del portafolio eficiente, como Harry Markowitz, William Sharpe y James Tobin entre otros. La teoría básica de la selección de portafolios desarrollada inicialmente por el Premio Nobel Harry Markowitz (<xref ref-type="bibr" rid="B25">Markowitz, 1952</xref>), a comienzos de los años 50, es el pilar que sustenta la distribución de los activos financieros en la composición de un portafolio eficiente que permita obtener una mayor rentabilidad esperada con una menor volatilidad, bajo un enfoque de media varianza, cuya medición es posible, a través del análisis de la varianza histórica del retorno de unos activos financieros riesgosos como son las acciones. Este autor, también demostró que la diversificación de un portafolio no consiste simplemente en el número de acciones que lo conforman, sino también en la correlación de sus retornos. </p>
			<p>Dentro de la literatura del portafolio eficiente, los bienes raíces también se incluyen como un activo que incide de manera favorable en la rentabilidad del portafolio de los hogares. Entre los autores más relevantes que desarrollaron esta propuesta, se destacan: Stephen <xref ref-type="bibr" rid="B38">Ross y Randall Zisler (1976)</xref> quienes elaboran un artículo denominado “Risk and return real state”, donde calculan la rentabilidad de la inversión inmobiliaria en los fondos fiduciarios, para caracterizar su riesgo y la rentabilidad, concluyendo que la mayoría de las familias invierten en bienes raíces mediante la compra de una casa, más que por la compra de acciones en un fondo diversificado (<xref ref-type="bibr" rid="B38">Ross &amp; Randall, 1976</xref>) . De otra parte, William N. <xref ref-type="bibr" rid="B19">Goetzmann (1993)</xref> propone en su artículo: “The Single Family Home in the Investment Portfolio” unas regresiones de los precios inmobiliarios para estimar su efecto en los portafolios de inversión de una familia. (<xref ref-type="bibr" rid="B19">Goetzmann, 1993</xref>). </p>
			<p>
				<xref ref-type="bibr" rid="B39">Grossman y Laroque Guy (1990)</xref> en su artículo “Asset Pricing and Optimal Portfolio Choice in the Presence of Illiquid Durable Consumption Goods”, presentan un modelo de portafolio optimo, que incluye los gastos de consumo que genera el pago de servicios de la vivienda y su incidencia en la toma de decisiones de compra y venta de este activo. Sobre esta base, el hogar distribuye su riqueza entre los siguientes activos: la vivienda, un activo libre de riesgo y un número de n activos con riesgo donde hay costos de transacción. Asumen una función de utilidad de la vivienda que incluye un parámetro de aversión relativa al riesgo constante, donde el consumidor elige una media-varianza eficiente del portafolio y los consumidores, determinan una composición de activos riesgosos en la misma proporción (<xref ref-type="bibr" rid="B20">Grossman, 1990</xref>). </p>
			<p><xref ref-type="bibr" rid="B14">Marjorie Flavin y Takashi Yamashita (2002)</xref> en su
				artíclo “Owner occupied housing and the composition of the household portfolio over
				the life cycle”, incluyen la compra y venta de la vivienda en el portafolio, con el
				fin de vender el inmueble para adquirir una casa nueva y de mayor valor, financiando
				una parte a través de la hipoteca. Para tal efecto, proponen un modelo de riqueza
				compuesto por activos financieros con riesgo <italic>n</italic> y la vivienda para
				mejorar la rentabilidad del portafolio. </p>
			<p>Según Flavin, la riqueza total del hogar <bold>W<sub>t</sub></bold>, está distribuida por dos
				activos unos riesgosos y la vivienda <xref ref-type="bibr" rid="B14">Flavin &amp;
					Takashi, (2002)</xref>:</p>
			<p>
				<disp-formula id="e1">
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>W</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mi> </mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mi> </mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>X</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>l</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>P</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>(1)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>Donde <bold><italic>X</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> es el vector de cantidades
				(bienes de consumo no durable),
						<bold><italic>l</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> es el vector de
				los activos en riesgo, <bold><italic>H</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold>
				la vivienda en pies cuadrados, y
						<bold><italic>P</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> el precio por
				pie cuadrado.</p>
			<p>Los retornos de los activos son: la tasa de interés del activo financiero <italic>i</italic>
				en el año <italic>t</italic> definida como
							<bold><italic>R</italic><sub><italic>it</italic></sub></bold> y la tasa
				real sobre la vivienda como
					<bold><italic>R</italic><sub><italic>H,t</italic></sub></bold> en el periodo
					<italic>t</italic>; el retorno de los activos es la suma del rendimiento
				esperado de los activos (<bold><italic>μ</italic><sub><italic>i</italic></sub> ,
						o<italic>μ</italic><sub><italic>H</italic></sub></bold>) y de un componente
				estocástico:</p>
			<p>
				<disp-formula id="e2">
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>R</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
								<mml:mo>,</mml:mo>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>μ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>ε</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
								<mml:mo>,</mml:mo>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>(2)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>
				<disp-formula id="e3">
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>R</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
								<mml:mo>,</mml:mo>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>μ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>ε</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
								<mml:mo>,</mml:mo>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>(3)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>La matriz de varianzas y covarianzas de los retornos se denota por Ω. </p>
			<p>Dividiendo la ecuación <xref ref-type="disp-formula" rid="e1">(1)</xref> por
						<bold><italic>W</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> la riqueza se
				determina la participación de cada activo dentro del portafolio y queda definida
				como:
							<bold><italic>1=h</italic><sub><italic>h</italic></sub><italic>+ℓx</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold>
			</p>
			<p>Donde: <italic>h</italic><sub><italic>t</italic></sub>
				<italic>=
						P</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>H</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>/W</italic><sub><italic>t</italic></sub>
				, es la participación de la vivienda en la riqueza total y
					x<sub><italic>t</italic></sub><italic>=
					X</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>/W</italic><sub><italic>t</italic></sub>
				, proporción de bienes de consumo no durable sobre la riqueza total.
					<bold>(4)</bold>
			</p>
			<p>El portafolio óptimo se calcula a partir de una función de media varianza que maximiza el retorno de estos activos sujeta a una restricción presupuestaria y otra sobre algunos activos financieros.</p>
			<p>
				<disp-formula id="e4">
					<mml:math>
						<mml:mi>M</mml:mi>
						<mml:mi>a</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>x</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>x</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>{</mml:mo>
						<mml:mfenced separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>x</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>u</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>μ</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>h</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>μ</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>H</mml:mi>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
						<mml:mo>-</mml:mo>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>A</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>2</mml:mn>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
						<mml:mfenced close="]" open="[" separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>x</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>,</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>h</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
						<mml:mi mathvariant="normal">Ω</mml:mi>
						<mml:msup>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>[</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>x</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>,</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>h</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>]</mml:mo>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>T</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msup>
					</mml:math>
					<label>(5)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>Sujeto a la siguiente restricción: <bold>1 =
						<italic>h</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>+
							ℓx</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold>
			</p>
			<p>El objetivo del modelo es maximizar la rentabilidad de los activos financieros a partir de una
				variable, la variable <bold><italic>h</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> ,
				bajo el supuesto que la familia puede vender la antigua casa para comprar una nueva
				de mayor tamaño, asumiendo los costos de transacción que implica comprar otra
				vivienda, <bold><italic>H</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> . Por lo
				tanto, se determina la rentabilidad de la vivienda con las siguientes variables: el
				valor de la casa, los servicios domiciliarios, los impuestos y el mantenimiento.
				Estas variables se expresan de la siguiente manera:</p>
			<p>
				<mml:math>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>D</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>t</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:mfenced separators="|">
						<mml:mrow>
							<mml:mi>r</mml:mi>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:mi>d</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:mfenced>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>P</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>t</mml:mi>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>+</mml:mo>
				</mml:math> impuesto a la propiedad<xref ref-type="fn" rid="fn2"><sup>2</sup></xref>
			</p>
			<p>
				<mml:math>
					<mml:mi>C</mml:mi>
					<mml:mi>O</mml:mi>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>M</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>t</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:mi>d</mml:mi>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>P</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>t</mml:mi>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>+</mml:mo>
					<mml:mo>(</mml:mo>
					<mml:mn>1</mml:mn>
					<mml:mo>+</mml:mo>
					<mml:mi>τ</mml:mi>
					<mml:mo>)</mml:mo>
				</mml:math>
				<bold>impuesto a la propiedad (6)</bold></p>
			<p>Donde <bold><italic>r</italic></bold> es la tasa de interés real,
					<bold><italic>d</italic></bold> la tasa de depreciación, y <mml:math>
					<mml:mi>τ</mml:mi>
				</mml:math> es la tasa marginal de impuesto sobre la renta. El valor de alquiler
				equivale a <italic><bold>D<sub> t</sub></bold></italic> , el valor de los impuestos
				a la propiedad pasa a través de los alquileres y la depreciación física
						(<italic><bold>d</bold></italic>) se refleja en el valor real de la casa
							(<italic><bold>P<sub>t</sub></bold></italic> ). Los propietarios gastan
				en mantenimiento y reparaciones un valor equivalente a la amortización anual de la
				casa e incluye el pago de impuestos. </p>
			<p>El retorno de la vivienda <bold><italic>R</italic><sub><italic>Ht</italic></sub></bold>
				es:</p>
			<p>
				<disp-formula id="e5">
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>R</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mi mathvariant="normal"> </mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mi mathvariant="normal"> </mml:mi>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>P</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mi mathvariant="normal"> </mml:mi>
								<mml:mo>+</mml:mo>
								<mml:mi mathvariant="normal"> </mml:mi>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>D</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>-</mml:mo>
								<mml:mi>C</mml:mi>
								<mml:mi>O</mml:mi>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>M</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:mo>-</mml:mo>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>P</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
										<mml:mo>-</mml:mo>
										<mml:mn>1</mml:mn>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>P</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
										<mml:mo>-</mml:mo>
										<mml:mn>1</mml:mn>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>
					<label>(7)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>La <xref ref-type="disp-formula" rid="e5">ecuación 7</xref> establece que el retorno de la vivienda está en relación directa con su precio y la depreciación, descontando el costo de mantenimiento y el precio del inmueble del periodo anterior. Es decir, esta rentabilidad se incrementa cuando el precio y su depreciación aumentan y disminuye cuando el precio del periodo anterior es mayor que el actual, es decir cuando ha disminuido su valorización. </p>
			<p>En este enfoque de media-varianza, la proporción del valor de la vivienda dentro de la
				riqueza, <bold><italic>h</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> cuyo valor
				varía durante el ciclo de vida es endógena. Los autores de acuerdo a una
				investigación empírica aplicada a una encuesta de hogares en la PSID (Panel Study of
				Income Dynamics) durante el periodo 1968-1992 (1917 hogares) (<xref ref-type="bibr"
					rid="B14">Flavin &amp; Takashi, (2002), pág. 350</xref>); concluyen que existe
				una relación entre el ciclo de vida y la composición del portafolio, donde una
				persona mayor a 40 años prefiere invertir más en bonos y títulos que en comprar
				vivienda nueva, caso contrario sucede cuando la persona es joven. Este modelo se
				puede replicar para el estudio del portafolio de inversión cuando los hogares
				compran vivienda, y permite evaluar como la edad del jefe del hogar, incide en su
				aversión al riesgo y en su percepción sobre el riesgo de mercado, cuando efectúa
				este tipo de inversiones. </p>
			<p>En la <xref ref-type="table" rid="t1">Tabla</xref> que se presenta a continuación, se resumen las principales diferencias entre los aportes teóricos propuestos por Harry Markowitz a partir de la teoría clásica del portafolio eficiente y los de Marjorie Flavin y Takashi Yamashita, quienes incluyen la vivienda dentro del portafolio eficiente.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t1">
					<label>Tabla 1</label>
					<caption>
						<title>Resumen comparativo de algunos modelos teóricos.</title>
					</caption>
					<graphic xlink:href="2448-6795-rmef-12-03-00089-gt1.jpg"/>
					<table-wrap-foot>
						<fn id="TFN1">
							<p>Fuente: elaborado por el autor (<xref ref-type="bibr" rid="B12">Díaz, 2011, p. 85</xref>).</p>
						</fn>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
			</p>
			<sec>
				<title>2.1. Breve estado del arte sobre la incorporación de la vivienda en la composición de los portafolios de los hogares</title>
				<p>Durante las últimas dos décadas se han publicado algunos artículos que relacionan la inclusión la vivienda en los portafolios de inversión de los hogares o destacan la importancia de los mismos en sus ganancias. En el año 2005 se publica un artículo denominado: “Portfolio Choice in the Presence of Housing”, donde muestra que la inversión en vivienda juega un papel crucial en la explicación de los patrones que definen la riqueza y en el nivel de las reservas o recursos en la composición de la cartera. Debido a la inversión en vivienda requiere utilizar un elevado gasto de los ingresos, las personas más jóvenes y las más pobres tienen una riqueza financiera limitada para invertir en otro tipo de activos como las acciones, lo que reduce los beneficios de la participación en el mercado de acciones. (<xref ref-type="bibr" rid="B7">Cocco J. F., 2005</xref>) </p>
				<p>Un estudio efectuado para la CEPAL en 1999 denominado: “La vivienda como activo de los hogares”, considera que la vivienda constituye uno de los principales activos con que cuentan los hogares, dado que el gasto en vivienda representa una proporción considerable del presupuesto familiar entre los arrendatarios, al tiempo que implica un ahorro igualmente importante cuando se dispone del bien en propiedad o usufructo. En este sentido, las formas de acceso a la vivienda pueden ser examinadas en sus efectos positivos o negativos, dentro del portafolio de recursos que movilizan los hogares para el bienestar (<xref ref-type="bibr" rid="B17">Fuentes, 1999</xref>). </p>
				<p>
					<xref ref-type="bibr" rid="B48">Zhang (2005)</xref> analiza la dinámica entre la adquisición de vivienda y el consumo en la elección del portafolio de un inversionista, cuando recibe un ingreso laboral estocástico y se enfrenta al riesgo de la vivienda por las garantías que exigen los bancos y los gastos de financiación que implica el valor de la hipoteca, para tal efecto utilizan una función de utilidad tipo Cobb -Douglas (<xref ref-type="bibr" rid="B48">Zhang, 2005</xref>). </p>
				<p>Un capítulo de libro denominado <italic>The porfolio Management process and the investment policy statement</italic> y publicado en el año 2007 (<xref ref-type="bibr" rid="B23">Maggnin, 2007</xref>), considera que la conformación del portafolio está integrada por una serie de etapas a través de las cuales se puede lograr la combinación de activos rentables para mantener un adecuado del portafolio. En la definición del portafolio se toman en cuenta unos procesos como: los objetivos y restricciones de la inversión, las estrategias y desarrollos, la decisión sobre la composición de los activos; la medición y evaluación de las características del portafolio; el monitoreo de las condiciones del mercado y se su incidencia en la redefinición del portafolio. </p>
				<p>Un artículo denominado: “Los fondos de inversión inmobiliaria y la producción privada de vivienda en Santiago de Chile: ¿Un nuevo paso hacia la financiarización de la ciudad?’’ (<xref ref-type="bibr" rid="B4">Cattaneo, 2011</xref>), tiene como objetivo, analizar el papel jugado por los fondos de inversión inmobiliaria chilenos en la producción de los espacios residenciales de Santiago. Por medio del examen de su portafolio de colocaciones habitacionales, subraya su importancia en el financiamiento de la edificación privada de vivienda. Para definir estos programas, los fondos han privilegiado las tipologías y las localizaciones que se adecuan mejor a sus temporalidades y a sus lógicas de funcionamiento. De este modo, han tenido influencia directa sobre en la verticalización de la ciudad, y en los procesos de renovación de los barrios céntricos considerando el fenómeno de la financiarización de las grandes metrópolis en el sector habitacional. </p>
				<p>Recientemente <xref ref-type="bibr" rid="B5">Chatty Raj y Lázlo Sándor (2016)</xref>, escriben un documento sobre: “El efecto de la vivienda en la selección del portafolio”, donde caracterizan los efectos de la vivienda en las carteras, diferenciando los efectos de la equidad de la vivienda y la deuda hipotecaria. Aíslan la variación exógena del patrimonio neto y las hipotecas mediante el uso de diferencias en los precios de las viviendas y las elasticidades de la oferta de vivienda como instrumentos de los mercados de la vivienda, concluyen que un incremento en el valor de la propiedad (manteniendo el valor de la vivienda constante) reducen la tenencia de acciones, mientras que los aumentos de los precios de la vivienda aumentan riqueza en la equidad de la vivienda (<xref ref-type="bibr" rid="B5">Chetty, Sándor, &amp; Szeidl, 2016</xref>). </p>
			</sec>
		</sec>
		<sec>
			<title>3. Propuesta de modelos del portafolio de inversión de los hogares</title>
			<sec>
				<title>3.1 Intuición económica</title>
				<p>Este estudio se basa en la realidad que afrontan muchos hogares de estratos medio y bajo y es la necesidad de comprar vivienda propia para asegurar su bienestar. Una de las maneras de obtener este bien es mediante la financiación al sistema bancario con intereses hipotecarios, ajustados de acuerdo al comportamiento de la inflación. La tenencia de vivienda propia se convierte en muchos casos en el único activo y fuente de riqueza de los hogares, que genera cierta rentabilidad y cuyo valor esperado se acerca a cero cuando es financiada.</p>
				<p>Cuando la vivienda es financiada, el pago de las cuotas puede estar afectada por el riesgo de mercado es decir por la volatilidad de la tasa de interés cuando está atada a la inflación, lo cual eleva el valor de las cuotas y compromete la tenencia del inmueble; para tal fin cuando se toma en cuenta la aversión al riesgo de los inversionistas y se espera que, durante los pagos del crédito, tomen las precauciones necesarias para pagar el inmueble, optando por su alquiler. Este mecanismo permite a muchos inversionistas garantizar el pago de la obligación hipotecaria y reducir la exposición al riesgo que genera la volatilidad del mercado de las tasas de interés. Por tal razón, se espera que a medida que aumente la aversión al riesgo del inversionista, reduzca el riesgo de mercado efectuando oportunamente el pago de la obligación. Por lo tanto, se espera demostrar que la aversión al riesgo del inversionista atenúe el riesgo de mercado y genere una rentabilidad si decide alquilar el inmueble, al incluirla como un activo importante en su portafolio. </p>
				<p>Los modelos que se presentarán en este artículo toman como referencia el modelo de equilibrio del mercado de activos financieros, aplicado en la teoría del portafolio eficiente desarrollado por James Tobin, Harry Markowitz y por William Sharpe en la de la década de los años cincuenta. Mediante este modelo se busca generar un portafolio eficiente que demuestre como la tenencia de vivienda genera alguna rentabilidad al inversionista, cuando se compara con otro activo financiero. El objetivo es calcular el valor esperado óptimo del portafolio cuando se incluye la compra de vivienda, para tal efecto, los conceptos de retorno y volatilidad juegan un papel determinante en la selección de los activos. Esta teoría ha sido utilizada para estimar modelos de optimización de las carteras y su incidencia en la toma de las decisiones de los inversionistas. </p>
				<p>El siguiente apartado tiene por objeto determinar dos clases de modelos: el primero a partir de una variante del modelo media varianza propuesto por Harry Markowitz y el siguiente un modelo a partir de la función de utilidad tipo Cobb-Douglas. Para tal efecto se considerarán dos grupos de hogares: los que tienen capacidad de ahorro y están pagando su vivienda al sistema financiero y aquellos que están pagando la vivienda mediante una hipoteca, pero no tienen capacidad de ahorro. De otra parte, este enfoque se contrastará un modelo basado en la función de utilidad tipo Cobb Douglas, que incorpora como activo la rentabilidad de la vivienda y el gasto en consumo de los hogares para maximizar esta función tomando como restricción el ingreso disponible y considerando la aversión al riesgo en la rentabilidad de vivienda y el ahorro. </p>
			</sec>
			<sec>
				<title>3.2 Supuestos teóricos</title>
				<p>
					<list list-type="alpha-lower">
						<list-item>
							<p>Los hogares tienen aversión al riesgo (<italic>A</italic>) y maximizan la utilidad esperada de su riqueza al final del periodo. </p>
						</list-item>
						<list-item>
							<p>Existe un activo libre de riesgo </p>
						</list-item>
						<list-item>
							<p>Los inversionistas pueden solicitar préstamos. El hogar asume tiene un comportamiento frente al riesgo denominado aversión al riesgo y toma en cuenta el riesgo de mercado cuando cambia el precio de las tasas de interés del mercado. </p>
						</list-item>
						<list-item>
							<p>El crédito, el ingreso y el empleo son variables que determinan la compra de vivienda. </p>
						</list-item>
						<list-item>
							<p>La riqueza de los hogares está conformada por activos financieros y por la vivienda. </p>
						</list-item>
					</list>
				</p>
			</sec>
			<sec>
				<title>3.3 Variables que definen el modelo de media varianza</title>
				<p>Las variables que definen el modelo de portafolio basado en el enfoque de media - varianza son: </p>
				<p>
					<list list-type="bullet">
						<list-item>
							<p>El riesgo de mercado: “se deriva de cambios en el precio de los activos y pasivos financieros (o volatilidades) y se mide a través de cambios en el valor de las posiciones abiertas” (<xref ref-type="bibr" rid="B22">Jorion, 2003, pág. 33</xref>). También se define como la pérdida que puede sufrir un inversionista en los mercados financieros, debido a la diferencia en los precios que se registran en el mercado por cambios en las variables macroeconómicas o en los movimientos de los llamados factores de riesgo (tasas de interés, tipos de cambio y precio de las acciones entre otros).</p>
						</list-item>
						<list-item>
							<p>El rendimiento del portafolio se define como: “una combinación lineal de los rendimientos de los activos subyacentes, donde las ponderaciones se determinan por los montos relativos invertidos al inicio del periodo” (<xref ref-type="bibr" rid="B22">Jorion, 2003, págs. 159-160</xref>).</p>
						</list-item>
						<list-item>
							<p>La varianza se define como: “la suma ponderada de las desviaciones respecto a la media al cuadrado” (<xref ref-type="bibr" rid="B22">Jorion, 2003, pág. 85</xref>).</p>
						</list-item>
						<list-item>
							<p>Aversión al riesgo, “para cualquier agente averso al riesgo, la utilidad que le reporta el valor esperado de un juego es mayor que la utilidad esperada de jugar. Si además el juego es de suma cero, sabemos que ese individuo averso al riesgo no jugará ese juego; prefiere su riqueza inicial a jugarlo”. (<xref ref-type="bibr" rid="B24">Marin &amp; Rubio, 2001, pág. 762</xref>)</p>
						</list-item>
						<list-item>
							<p>Activos: “son bienes que generan flujo de servicios a lo largo del tiempo, estos pueden ser de consumo como la vivienda o de dinero. Los activos que dan lugar a flujos de dinero se llaman activos financieros”. (<xref ref-type="bibr" rid="B45">Varian, 2010, pág. 203</xref>) </p>
						</list-item>
					</list>
				</p>
			</sec>
		</sec>
		<sec sec-type="methods">
			<title>4. Metodología</title>
			<p>Desde el punto de vista metodológico esta propuesta teórica toma como referencia los modelos de media varianza de Harry Markowitz y el modelo de Marjorie y Flavin y se puede considerar como un modelo de extensión de la teoría del portafolio eficiente, que incluye como activos la rentabilidad de tener vivienda y la de otros activos en los cuales los hogares pueden invertir (acciones, fondeos de pensiones voluntarias, activos de renta fija), con el fin de evaluar la incidencia que genera el riesgo de mercado en la volatilidad de estos activos y su relación con la aversión al riesgo del inversionista, y a su vez determinar una tasa de alquiler optima, que mejore la rentabilidad del portafolio de los hogares. </p>
			<sec>
				<title>4.1 Una variante del modelo de media varianza de Harry Markowitz</title>
				<p>En este punto se propone una función de utilidad esperada del portafolio de inversión que relaciona el riesgo de mercado y la aversión al riesgo representada a través de una constante <italic>A</italic>, cuyos valores son positivos. Los modelos se enuncian a continuación. </p>
			</sec>
			<sec>
				<title>4.1.1 Aspectos generales del modelo de portafolio para aquellos hogares que tienen crédito de vivienda y capacidad de ahorro</title>
				<p>Se propone este modelo como una extensión de la teoría del portafolio eficiente de Harry
					Markowitz que toma como referencia los parámetros de media y varianza de los
					activos financieros e incluye la aversión al riesgo (<italic>A</italic>) del
					inversionista. Los inversionistas eligen una distribución óptima de su riqueza
							<bold><italic>w</italic><sub><italic>0</italic></sub></bold> , entre un
					activo con tasa de interés libre de riesgo, <italic>N</italic> activos con
					riesgo y están sujetas a dos restricciones: una presupuestaria y la proporción
					de riqueza distribuidos en activos riesgosos. </p>
				<p>Dado que <bold><italic>i</italic><sub><italic>o</italic></sub></bold> es la tasa de interés
					de los activos con bajo de riesgo, <mml:math>
						<mml:mi>z</mml:mi>
					</mml:math> son los retornos de los activos expuestos al riesgo y
							<bold><italic>α</italic> = (<italic>α</italic><sub>1</sub>,
							<italic>α</italic><sub>2</sub>, ⋯,
						<italic>α</italic><sub>N</sub>)</bold> el porcentaje de participación de los
					activos dentro del portafolio, entonces el valor de la riqueza al final del
					período está dada por:
							<bold><italic>w</italic><sub><italic>1</italic></sub><italic>=
							w</italic><sub><italic>0</italic></sub> (1 + <italic>i</italic> +
							<italic>a'z</italic>)</bold>. </p>
				<p>La función de utilidad esperada de<bold>
						<italic>w</italic><sub><italic>1</italic></sub></bold> es (<xref
						ref-type="bibr" rid="B32">Nabcini, 2008</xref>):</p>
				<p>
					<disp-formula id="e6">
						<mml:math>
							<mml:mi>E</mml:mi>
							<mml:mfenced close="]" open="[" separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mi>U</mml:mi>
									<mml:mfenced separators="|">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>w</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfenced>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi>E</mml:mi>
							<mml:mfenced separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>w</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mi>v</mml:mi>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:mi>r</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>w</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>)</mml:mo>
						</mml:math>
						<label>(8)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>El modelo define dos parámetros la media <bold><italic>μ = E
									<italic>(w</italic><sub><italic>1</italic></sub></italic><italic>)</italic></bold>
					y la desviación estándar. La utilidad esperada del portafolio es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e7">
						<mml:math>
							<mml:mi>E</mml:mi>
							<mml:mfenced close="]" open="[" separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mi>U</mml:mi>
									<mml:mfenced separators="|">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>α</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfenced>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfenced separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>0</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>w</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>0</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>w</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>0</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>α</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">'</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msup>
							<mml:mi>μ</mml:mi>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:msup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>α</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">'</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msup>
							<mml:mi mathvariant="normal">Ω</mml:mi>
							<mml:mi>α</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
						</mml:math>
						<label>(9)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde<bold> (1 + <italic>i</italic><sub>0</sub>)<italic>w</italic><sub>0</sub></bold> es la
					parte del portafolio que incluye un activo libre de riesgo y la otra parte es la
					composición de activos expuestos al riesgo de mercado, Ω la matriz de varianzas
					y covarianzas del rendimiento de los activos. El problema de maximización se
					formaliza como:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e8">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>m</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>x</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>ϵ</mml:mi>
									<mml:msubsup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>R</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>+</mml:mo>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>N</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msubsup>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mi mathvariant="normal"> </mml:mi>
							<mml:mi>f</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>a</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">'</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msup>
							<mml:mi>μ</mml:mi>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:msup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>a</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">'</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msup>
							<mml:mi mathvariant="normal">Ω</mml:mi>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
						</mml:math>
						<label>(10)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde: </p>
				<p><italic>N</italic>: son los activos con riesgo. </p>
				<p><italic>α</italic>: es el vector de participaciones </p>
				<p><italic>A</italic>: Índice de aversión al riesgo </p>
				<p>Ω: matriz de varianzas y covarianzas del rendimiento de los activos. </p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msubsup>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>R</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mo>+</mml:mo>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>N</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msubsup>
					</mml:math>: es el vector de participaciones pertenecen al conjunto de
						<italic>N</italic> activos con riesgo y tienen valores reales positivos
							<italic><bold>R</bold></italic>. </p>
				<p>El modelo está sujeto a las siguientes restricciones:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e9">
						<mml:math>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∑</mml:mo>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mo>=</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>N</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:math>
						<label>(11)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e10">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>A</mml:mi>
									<mml:mi>m</mml:mi>
									<mml:mi>o</mml:mi>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>z</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>c</mml:mi>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi mathvariant="normal">ó</mml:mi>
									<mml:mi>n</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>≥</mml:mo>
							<mml:mn>0</mml:mn>
						</mml:math>
						<label>(12)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>El ahorro bruto <bold><italic>S</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> se define como
					las diferencia entre el ingreso disponible
								<bold><italic>Yd</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> y el
					consumo <bold><italic>C</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> de la
					siguiente manera:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e11">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>Y</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>d</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(13)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La riqueza de la familia en el período <italic><bold>t</bold></italic>,
							<bold><italic>W</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> está
					conformada por el salario
						<bold><italic>Yl</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> y riqueza no
					laboral <bold><italic>S</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> (Ahorros en
					el sistema financiero, rentas y transferencias),
							<bold><italic>H<sub>t</sub></italic></bold> es la vivienda y
							<bold><italic>M</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> el valor de
					la hipoteca.</p>
				<p>
					<disp-formula id="e12">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>W</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>W</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>0</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(14)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La condición de primer orden de la ecuación <xref ref-type="bibr" rid="B8">(10)</xref> es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e13">
						<mml:math>
							<mml:mi>V</mml:mi>
							<mml:mi>'</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:mi>*</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi>E</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mi>u</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mn>0</mml:mn>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e14">
						<mml:math>
							<mml:mn>0</mml:mn>
							<mml:mo>&lt;</mml:mo>
							<mml:msup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>a</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msup>
							<mml:mo>&lt;</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>El objetivo del modelo es incorporar la vivienda como una proporción del valor total del portafolio, para estimar sus valores óptimos que maximizan su utilidad, tomando como referencia la varianza de un activo financiero riesgoso y la varianza de la rentabilidad de la vivienda a través de su tasa de alquiler <italic>r</italic>. El modelo permitirá analizar el comportamiento de los hogares frente al riesgo de mercado y su incidencia en las decisiones de inversión que definen la composición de su portafolio eficiente. </p>
			</sec>
			<sec>
				<title>4.1.2 Un modelo económico para propietarios que poseen vivienda financiada y tienen capacidad de ahorro</title>
				<p>En este modelo, el hogar invierte su riqueza en la adquisición de activos riesgosos y en activos financieros libres de riesgo a partir de la información que suministra el mercado sobre el promedio de sus precios. </p>
				<p>La riqueza total <italic><bold>W<sub> t </sub></bold></italic> de los hogares se define como
					la sumatoria del valor total de los ahorros y el valor total de la casa:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e15">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>W</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>P</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(15)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p><italic><bold>S<sub>t</sub></bold></italic>: representa la cantidad de Ahorro que posee la
					familia durante el periodo <italic>t</italic>, la cual recibe una tasa de
					interés libre de riesgo en el sistema financiero a través de cuentas de ahorro,
					depósitos a término, bonos u otros activos. </p>
				<p>Los gastos corrientes <bold><italic>C</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> son los
					siguientes: alimentos, bebidas y tabaco, salud, transporte y comunicaciones,
					recreación, educación bienes y servicios personales y otros pagos. </p>
				<p>El ahorro total de los hogares en el período <italic><bold>t</bold></italic> se define
					como:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e16">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>Y</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>d</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mi>o</mml:mi>
							<mml:mi>r</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(16)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p><bold><italic>P</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>H</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold>:
					representa el valor de la vivienda estimado por el hogar donde los propietarios
					del inmueble están efectuando los pagos de la hipoteca, con el sistema
					financiero o con una cooperativa. </p>
				<p>La amortización <bold><italic>amort</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> corresponde
					al valor de la cuota, la cual incluye el pago a capital y los intereses y los
					rendimientos de ambos activos son:</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>R</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>s</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>μ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>s</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>ε</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>s</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math> Rentabilidad del ahorro, invertida en el sistema financiero
						<bold>(17)</bold></p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>R</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>h</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mi>t</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>µ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>h</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>e</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>h</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>:</mml:mo>
					</mml:math> rentabilidad de la vivienda. </p>
				<p>La rentabilidad total esperada del portafolio es: <mml:math>
						<mml:mover accent="true">
							<mml:mrow>
								<mml:mi>μ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mo>ˇ</mml:mo>
						</mml:mover>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>s</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>μ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>s</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>h</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>μ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>h</mml:mi>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
				</p>
				<p>La rentabilidad de la vivienda está definida como:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e17">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>R</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mi> </mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi> </mml:mi>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>V</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>o</mml:mi>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>d</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>q</mml:mi>
									<mml:mi>u</mml:mi>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>V</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>o</mml:mi>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>d</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>n</mml:mi>
									<mml:mi>m</mml:mi>
									<mml:mi>u</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:mi>b</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(18)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Otra forma de calcular el retorno de vivienda si el hogar no decide alquilar la vivienda es la siguiente:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e18">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>R</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>P</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>G</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>m</mml:mi>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mn>1</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>P</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mn>1</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>P</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mn>1</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(19)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p><bold><italic>Gams</italic><sub><italic>t-1</italic></sub></bold>: gastos de administración y
					mantenimiento de la vivienda en el período <italic>t</italic>. </p>
				<p>La tasa de interés real después de impuestos que permite calcular la rentabilidad de la vivienda es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e19">
						<mml:math>
							<mml:mi>r</mml:mi>
							<mml:mi>d</mml:mi>
							<mml:mi>t</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:mfenced separators="|">
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mi>τ</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfenced>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>π</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(20)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p><italic>i</italic><sub><italic>s</italic></sub>: la tasa de interés nominal en el periodo s
					que se paga por adquirir la vivienda está dada en términos de la UVR. </p>
				<p><italic>τ</italic>: tasa de impuesto predial, calculada como el porcentaje estimado sobre el valor que los hogares suministraron en la encuesta de hogares. </p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>π</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>:</mml:mo>
					</mml:math> tasa de inflación del año <italic>t</italic> calculada con base en el IPC. </p>
				<p>La matriz de covarianzas <bold>Ω</bold> de los retornos dada como:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e20">
						<mml:math>
							<mml:mi mathvariant="normal">Ω</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfenced separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mtable>
										<mml:mtr>
											<mml:mtd>
												<mml:msubsup>
													<mml:mrow>
														<mml:mi>σ</mml:mi>
													</mml:mrow>
													<mml:mrow>
														<mml:mi>S</mml:mi>
													</mml:mrow>
													<mml:mrow>
														<mml:mn>2</mml:mn>
													</mml:mrow>
												</mml:msubsup>
											</mml:mtd>
											<mml:mtd>
												<mml:msub>
													<mml:mrow>
														<mml:mi>σ</mml:mi>
													</mml:mrow>
													<mml:mrow>
														<mml:mi>s</mml:mi>
														<mml:mi>h</mml:mi>
													</mml:mrow>
												</mml:msub>
											</mml:mtd>
										</mml:mtr>
										<mml:mtr>
											<mml:mtd>
												<mml:msub>
													<mml:mrow>
														<mml:mi>σ</mml:mi>
													</mml:mrow>
													<mml:mrow>
														<mml:mi>h</mml:mi>
														<mml:mi>s</mml:mi>
													</mml:mrow>
												</mml:msub>
											</mml:mtd>
											<mml:mtd>
												<mml:msubsup>
													<mml:mrow>
														<mml:mi>σ</mml:mi>
													</mml:mrow>
													<mml:mrow>
														<mml:mi>h</mml:mi>
													</mml:mrow>
													<mml:mrow>
														<mml:mn>2</mml:mn>
													</mml:mrow>
												</mml:msubsup>
											</mml:mtd>
										</mml:mtr>
									</mml:mtable>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
						</mml:math>
						<label>(21)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Dividiendo la ecuación <xref ref-type="disp-formula" rid="e15">(15)</xref> por
							<bold><italic>W</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> , se
					obtiene la participación de los activos en la riqueza de las familias:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e21">
						<mml:math>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>s</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(22)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde: </p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>h</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>P</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>H</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>W</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>: es la participación del valor de la vivienda en la riqueza total. </p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>S</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>S</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>W</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>: es la participación del ahorro total en la riqueza total. </p>
				<p><italic>μ</italic><sub><italic>st</italic></sub> = Media de la tasa de ahorro en el período
						<italic>t</italic>.</p>
				<p><italic>μ</italic><sub><italic>ht</italic></sub> = Media de la tasa de alquiler de la
					vivienda en el período <italic>t.</italic></p>
				<p>El problema de maximización es (<xref ref-type="bibr" rid="B14">Flavin &amp; Takashi, (2002), págs. 345-362</xref>):</p>
				<p>
					<disp-formula id="e22">
						<mml:math>
							<mml:mi>M</mml:mi>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>x</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>w</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mfenced close="}" open="{" separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>μ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>μ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>h</mml:mi>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi mathvariant="normal"> </mml:mi>
									<mml:mfrac>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>A</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:mfrac>
									<mml:mo>[</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>]</mml:mo>
									<mml:mi mathvariant="normal">Ω</mml:mi>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>[</mml:mo>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>s</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
											<mml:mo>,</mml:mo>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>h</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
											<mml:mo>]</mml:mo>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>T</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
						</mml:math>
						<label>(23)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Sujeto a dos restricciones: </p>
				<p>
					<disp-formula id="e23">
						<mml:math>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>s</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e24">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>s</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>a</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>≥</mml:mo>
							<mml:mn>0</mml:mn>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La segunda restricción corresponde al ahorro, donde <italic>i</italic> equivale al número de activos. </p>
				<p>En esencia el modelo consiste en maximizar la riqueza <bold><italic>w</italic></bold> sobre
					los activos de los hogares, condicionado al valor de
								<bold><italic>s</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> y
							<bold><italic>h</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> . El
					portafolio óptimo está basado en el supuesto que el hogar maximiza una función
					de media y varianza de la rentabilidad esperada de los dos activos, sujeto a
					unas restricciones y al riesgo que genera la inversión de la vivienda. </p>
				<p>Dados los valores <bold><italic>s</italic><sub><italic>t</italic></sub>
								,<italic>h</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> la media y
					la varianza de la frontera eficiente, dependen del valor de la variable estado
							<bold><italic>h</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> y del grado
					de aversión al riesgo que asuma el hogar. </p>
				<p>La preferencia al riesgo se refleja en el parámetro <italic><bold>A</bold></italic> que
					indica el grado de aversión al riesgo, donde <bold><italic>A</italic> &gt;
							<italic>0</italic></bold> ,pero disminuye cuando <bold>A → 0</bold>. </p>
				<p>La media total del portafolio es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e25">
						<mml:math>
							<mml:mover accent="true">
								<mml:mrow>
									<mml:mi>μ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mo>ˇ</mml:mo>
							</mml:mover>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>s</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mi>μ</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>s</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mi>μ</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(24)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La varianza del portafolio es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e26">
						<mml:math>
							<mml:msup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>σ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msup>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfenced close="]" open="[" separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:mi mathvariant="normal">Ω</mml:mi>
							<mml:msup>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>[</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>]</mml:mo>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>T</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msup>
						</mml:math>
						<label>(25)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>El portafolio óptimo se ubica en el punto de tangencia en el límite de la frontera del
					conjunto de carteras eficientes con la pendiente de la curva de indiferencia,
					determinada por el grado de aversión al riesgo del inversionista. Se espera que
					entre mayor sea la aversión al riesgo, las familias comienzan a pagar sus
					hipotecas casi inmediatamente. La restricción de que el valor de la hipoteca no
					puede exceder el valor de la casa, es obligatoria para determinar el portafolio
					eficiente. Dada la estimación de la rentabilidad esperada de los activos que
					componen el portafolio, el modelo predice que los inversionistas prefieren
					invertir en activos inmobiliarios frente a otros activos riesgosos, para tal
					efecto se define una tasa de ahorro optima (<bold><italic>s*</italic></bold>)
					que minimiza la varianza del portafolio y está dada por la siguiente ecuación:
						(<xref ref-type="bibr" rid="B12">Diaz, 2011, pág. 72</xref>):<xref
						ref-type="fn" rid="fn3"><sup>3</sup></xref>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e27">
						<mml:math>
							<mml:msup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>s</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msup>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>[</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>μ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>S</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>μ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:mfenced separators="|">
										<mml:mrow>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>σ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>h</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mn>2</mml:mn>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>σ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>s</mml:mi>
													<mml:mi>h</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
										</mml:mrow>
									</mml:mfenced>
									<mml:mi>A</mml:mi>
									<mml:mo>]</mml:mo>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>A</mml:mi>
									<mml:mo>(</mml:mo>
									<mml:msubsup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>σ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msubsup>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
											<mml:mi>σ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:msubsup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>σ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>s</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msubsup>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(26)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>El nivel de ahorro optimo calculado (<xref ref-type="disp-formula" rid="e27">Ecuación
						26</xref>), depende inversamente del nivel de aversión al riesgo
							<italic><bold>A</bold></italic> y directamente de la diferencia entre la
					media de la tasa de ahorro y la media del alquiler de la vivienda, así como el
					efecto que genera el producto de la aversión al riesgo de los hogares con la
					diferencia entre la varianza de la vivienda y la covarianza entre las tasas de
					interés de los activos financieros y la tasa de alquiler de la vivienda. </p>
				<p>Si la diferencia entre la media de la tasa de ahorro y la de la tasa de alquiler aumenta entonces el porcentaje de ahorro optimo es mayor. Este resultado demuestra que el inversionista realmente estará motivado por una atractiva tasa de interés que ofrezca el sistema financiero. Es de anotar que la volatilidad de la tasa de ahorro se constituye en un factor que afecta negativamente la proporción de ahorro optimo en el portafolio, es decir si la volatilidad aumenta entonces disminuye la cuota de ahorro del inversionista. </p>
				<p>La proporción óptima de la rentabilidad de vivienda es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e28">
						<mml:math>
							<mml:mi>h</mml:mi>
							<mml:mi>*</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>s</mml:mi>
							<mml:mi>*</mml:mi>
						</mml:math>
						<label>(27)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Por lo tanto:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e29">
						<mml:math>
							<mml:mi>s</mml:mi>
							<mml:mi>*</mml:mi>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:mi>h</mml:mi>
							<mml:mi>*</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:math>
						<label>(28)</label>
					</disp-formula>
				</p>
			</sec>
			<sec>
				<title>4.1.3 Modelo para hogares que no tienen capacidad de ahorro y su riqueza es la vivienda</title>
				<p>Este modelo también se propone como una extensión del Modelo de media varianza de Markowitz, pero toma en consideración solo la vivienda como el único activo del portafolio de este tipo de inversionistas, donde la riqueza <mml:math>
						<mml:mo>(</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>W</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>)</mml:mo>
					</mml:math> se basa en el flujo neto de la casa que se define como la diferencia entre el valor actual de la casa y el valor de la hipoteca:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e30">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>W</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>P</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(29)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La familia invierte en su propia vivienda, pero la hipoteca al sistema financiero en el
					período <italic>t</italic> y se define como
								<bold><italic>M</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> con la
					siguiente condición:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e31">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>≤</mml:mo>
							<mml:mfenced separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>m</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>P</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∀</mml:mo>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(30)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Se asume que el inversionista puede pedir prestado hasta el valor de la casa menos el pago de
					la cuota inicial, la cual se representa como una proporción
							(<italic><bold>m</bold></italic>) del valor de la casa. </p>
				<p>El ingreso disponible del hogar se distribuye entre el gasto corriente y el pago de la hipoteca:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e32">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>Y</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>P</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>P</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(31)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>donde </p>
				<p><italic>Y</italic><sub><italic>t</italic></sub>: Ingreso disponible del hogar </p>
				<p><italic>P</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>C</italic><sub><italic>t</italic></sub>:
					gasto corriente. </p>
				<p><italic>i</italic><sub><italic>t</italic></sub>: tasa de interés de la Hipoteca. </p>
				<p><italic>M</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>mP</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>H</italic><sub><italic>t</italic></sub>:
					valor de la hipoteca. </p>
				<p>Como resultado de este modelo, se define una tasa de rentabilidad de tener vivienda propia a partir de la varianza de la tasa de interés hipotecaria, la aversión al riesgo y el comportamiento de los hogares frente al cambio de los parámetros anteriormente mencionados. </p>
			</sec>
			<sec>
				<title>4.1.4 Un modelo para propietarios de la vivienda, pero la pagan al sistema financiero y no tienen capacidad de ahorro</title>
				<p>Este grupo presenta una mayor exposición al riesgo por cuanto cualquier incremento en la tasa de interés de los préstamos de vivienda afecta sensiblemente su riqueza, donde el mayor activo del portafolio es la casa. </p>
				<p>El valor de la casa generalmente excede el patrimonio neto del hogar, que se financia a través del sistema financiero con un contrato de hipoteca. Por lo tanto, la vivienda representa el 100% de la riqueza; sin embargo, un aumento en la tasa de interés del crédito puede incrementar el pago de las cuotas, durante los años de financiación. </p>
				<p>Cuando el hogar decide adquirir una hipoteca <bold>
 <italic>M</italic>
</bold> para financiar la compra de vivienda, es necesario considerar el ingreso laboral como el salario y el riesgo asociado a la incertidumbre de conservar el empleo, que previene a los prestamistas de otorgar préstamos cuando el ingreso de estos hogares se afecta por el desempleo (<xref ref-type="bibr" rid="B2">Campbel, 2003</xref>). </p>
				<p>El valor de una hipoteca <italic>M</italic> (<italic>i,H,B,K</italic>), depende de las tasas de interés, <italic>i</italic>, el valor de la propiedad, <italic>H</italic>, el saldo pendiente, <italic>B</italic> la edad de los préstamos, <italic>K</italic>, y algunos otros parámetros (<xref ref-type="bibr" rid="B11">Deng &amp; Quigley, 2000, pág. 278</xref>). Para este caso, se considera que la hipoteca representa un porcentaje del valor total de la vivienda y no debe superar el 70% del valor total. </p>
				<p>De otra parte, se define una función de la utilidad de tener vivienda (dada como la diferencia entre el valor actual de la casa y el valor actual de la hipoteca), para determinar una tasa de rentabilidad óptima cuando el propietario decide alquilar el inmueble, para analizar el comportamiento de los inversionistas cuando consideran la volatilidad de la tasa de interés hipotecaria y la aversión al riesgo, y su incidencia en la rentabilidad. </p>
				<p>Por lo tanto, la utilidad neta de la casa se define como la diferencia entre el valor actual
					del alquiler y el valor actual de la hipoteca <bold>
						<italic>M</italic></bold><sub><bold><italic>t</italic></bold></sub>. </p>
				<p>El valor actual de la hipoteca es (<xref ref-type="bibr" rid="B24">Marin &amp; Rubio, 2001, págs. 50,51</xref>):</p>
				<p>
					<disp-formula id="e33">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>C</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mfenced separators="|">
												<mml:mrow>
													<mml:mn>1</mml:mn>
													<mml:mo>+</mml:mo>
													<mml:msub>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>i</mml:mi>
														</mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>t</mml:mi>
														</mml:mrow>
													</mml:msub>
												</mml:mrow>
											</mml:mfenced>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>n</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>)</mml:mo>
						</mml:math>
						<label>(32)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>El valor actual del alquiler es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e34">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>A</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>q</mml:mi>
									<mml:mi>u</mml:mi>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>r</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mfenced separators="|">
												<mml:mrow>
													<mml:mn>1</mml:mn>
													<mml:mo>+</mml:mo>
													<mml:msub>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>i</mml:mi>
														</mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>t</mml:mi>
														</mml:mrow>
													</mml:msub>
												</mml:mrow>
											</mml:mfenced>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>n</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>)</mml:mo>
						</mml:math>
						<label>(33)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde: </p>
				<p><italic>C</italic><sub><italic>t</italic></sub>: el valor de la cuota anual,
						<italic>i</italic><sub><italic>t</italic></sub> la tasa de interés nominal y
						<italic>n</italic> el número de años estimado para financiar la vivienda. </p>
				<p><italic>i</italic><sub><italic>t</italic></sub>: tasa de interés de la hipoteca. </p>
				<p><italic>i’</italic><sub><italic>t</italic></sub>: tasa de interés de un activo de renta fija. </p>
				<p>La utilidad de la casa está definida como:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e35">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>W</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(34)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Dividimos esta ecuación por <mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>W</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math> para determinar la proporción de la casa y la hipoteca dentro de la
					utilidad total.</p>
				<p>
					<disp-formula id="e36">
						<mml:math>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>m</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(35)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e37">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>m</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(36)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde:</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>h</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>P</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>H</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>W</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>: valor actual del alquiler de la vivienda sobre el flujo neto de la casa.</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>m</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>M</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:msub>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>W</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mi>t</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msub>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>: proporción del valor total de la casa que está hipotecado, sobre el flujo neto de la casa.</p>
				<p><italic>μ</italic><sub><italic>it</italic></sub>: promedio de las tasas de interés del
					crédito de vivienda durante el periodo <italic>t</italic>.</p>
				<p><italic>μ</italic><sub><italic>rt</italic></sub>: promedio de la tasa de alquiler estimada
					por los hogares durante el periodo <italic>t</italic>. </p>
				<p>
					<disp-formula id="e38">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>R</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>μ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>e</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e39">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>R</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>μ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>ε</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La rentabilidad de la porción de la vivienda pagada con recursos propios es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e40">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>V</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>o</mml:mi>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>d</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>q</mml:mi>
									<mml:mi>u</mml:mi>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>d</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>c</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>s</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>V</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>o</mml:mi>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
									<mml:mi>o</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>d</mml:mi>
									<mml:mi>e</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>l</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi> </mml:mi>
									<mml:mi>c</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
									<mml:mi>s</mml:mi>
									<mml:mi>a</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(37)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La porción de la vivienda financiada, es decir, la tasa de hipoteca, está afectada por la
					tasa de interés nominal
						<bold><italic>i</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> , que financia
					el valor del crédito hipotecario. En este caso se considera sólo el pago de la
					tasa de interés, dado que el pago a capital es la inversión que efectúan los
					hogares en la adquisición de vivienda y es equivalente a su ahorro. </p>
				<p>El valor óptimo de la vivienda se basa en el supuesto de que el hogar maximiza el valor de su riqueza, a partir de una función de media varianza, a partir la tasa de interés del crédito y del alquiler de la vivienda. El objetivo es determinar los efectos de la variación de la tasa de interés hipotecaria y la aversión al riesgo sobre la rentabilidad de la vivienda. </p>
				<p>El problema de los hogares es:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e41">
						<mml:math>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mi>a</mml:mi>
							<mml:mi>x</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>U</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>w</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mfenced close="}" open="{" separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mfenced separators="|">
										<mml:mrow>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>μ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>r</mml:mi>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>h</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>μ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>i</mml:mi>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>m</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
										</mml:mrow>
									</mml:mfenced>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mfrac>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>A</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:mfrac>
									<mml:mo>[</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>(</mml:mo>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>,</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>m</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>)</mml:mo>
									<mml:mi mathvariant="normal">Ω</mml:mi>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mfenced separators="|">
												<mml:mrow>
													<mml:msub>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>h</mml:mi>
														</mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>t</mml:mi>
														</mml:mrow>
													</mml:msub>
													<mml:mo>,</mml:mo>
													<mml:msub>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>m</mml:mi>
														</mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>t</mml:mi>
														</mml:mrow>
													</mml:msub>
												</mml:mrow>
											</mml:mfenced>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>T</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
									<mml:mo>]</mml:mo>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
						</mml:math>
						<label>(38)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Sujeto a las siguientes restricciones:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e42">
						<mml:math>
							<mml:mi>Y</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>d</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>p</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>c</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>m</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e43">
						<mml:math>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>m</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(39)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde: </p>
				<p><italic>μ</italic><sub><italic>rt</italic></sub>: media de la tasa de alquiler de la
					vivienda. </p>
				<p><italic>μ</italic><sub><italic>it</italic></sub>: media de la tasa de interés de la
					hipoteca.</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:mi mathvariant="normal">Ω</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mfenced separators="|">
							<mml:mrow>
								<mml:mtable>
									<mml:mtr>
										<mml:mtd>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>σ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>r</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mn>2</mml:mn>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
										</mml:mtd>
										<mml:mtd>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>σ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>r</mml:mi>
													<mml:mi>i</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
										</mml:mtd>
									</mml:mtr>
									<mml:mtr>
										<mml:mtd>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>σ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>i</mml:mi>
													<mml:mi>r</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
										</mml:mtd>
										<mml:mtd>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>σ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>i</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mn>2</mml:mn>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
										</mml:mtd>
									</mml:mtr>
								</mml:mtable>
							</mml:mrow>
						</mml:mfenced>
					</mml:math> representa la matriz de varianzas y covarianzas</p>
				<p><italic>Yd</italic><sub><italic>t</italic></sub>: ingreso disponible en el periodo
						<italic>t.</italic></p>
				<p><italic>p</italic><sub><italic>ct</italic></sub>: precio de los bienes de consumo, están
					dados y son iguales a 1. </p>
				<p><italic>C</italic><sub><italic>t</italic></sub>: gasto corriente de los hogares en el periodo
						<italic>t</italic>. </p>
				<p><italic>A</italic>: aversión al riesgo, disminuye cuando <italic>A</italic> tiende a cero. </p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msubsup>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>σ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>2</mml:mn>
							</mml:mrow>
						</mml:msubsup>
						<mml:mo>:</mml:mo>
					</mml:math> varianza de la tasa de interés.</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msubsup>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>σ</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>r</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>2</mml:mn>
							</mml:mrow>
						</mml:msubsup>
						<mml:mo>:</mml:mo>
					</mml:math> varianza de la tasa de alquiler de la casa.</p>
				<p>La ecuación <xref ref-type="disp-formula" rid="e41">(38)</xref> trata un problema de decisión en tiempo discreto, puesto que el agente debe ejecutar una decisión cada vez que vence un pago y la restricción <xref ref-type="disp-formula" rid="e43">(39)</xref> describe la distribución del ingreso disponible de los hogares en consumo y pago de intereses de la hipoteca. </p>
				<p><italic>P</italic><sub><italic>t</italic></sub>
					<italic>H</italic><sub><italic>t</italic></sub>: Valor de la vivienda. </p>
				<p><italic>m</italic><sub><italic>t</italic></sub>: Porcentaje de vivienda que está financiada
					por el sistema financiero en Colombia equivale al 70% del valor total del
					inmueble. </p>
				<p>Aplicando el lagrangiano a la función de utilidad de la casa tenemos la siguiente ecuación (<xref ref-type="bibr" rid="B12">Diaz, 2011, pág. 77</xref>):</p>
				<p>
					<disp-formula id="e44">
						<mml:math>
							<mml:mi>L</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>h</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>μ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>μ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mfenced close="]" open="[" separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>h</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>σ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>r</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:mn>2</mml:mn>
									<mml:mi>h</mml:mi>
									<mml:mi>m</mml:mi>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>σ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>r</mml:mi>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>m</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>σ</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>i</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>λ</mml:mi>
							<mml:mfenced separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mi>Y</mml:mi>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>d</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>p</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>c</mml:mi>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mover accent="true">
										<mml:mrow>
											<mml:msub>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>C</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msub>
										</mml:mrow>
										<mml:mo>-</mml:mo>
									</mml:mover>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>μ</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>m</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e45">
						<mml:math>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi>A</mml:mi>
							<mml:mi>m</mml:mi>
							<mml:mo>[</mml:mo>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>σ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>p</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>σ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>]</mml:mo>
						</mml:math>
						<label>(40)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La anterior ecuación <xref ref-type="disp-formula" rid="e45">(40)</xref> muestra que la rentabilidad del alquiler de la vivienda depende directamente de la aversión al riesgo, la volatilidad de la tasa de interés del crédito hipotecario, la volatilidad de la tasa de alquiler y la covarianza entre las dos tasas. Un aumento de la aversión y la volatilidad incide sustancialmente en la rentabilidad de la vivienda. Cuando el inversionista, disminuye su aversión al riesgo, dado un nivel de volatilidad en la tasa de interés hipotecaria, la rentabilidad de la vivienda disminuye y prefiere invertir su portafolio en otro tipo de activos más rentables. </p>
				<p>Una mayor volatilidad de la tasa de interés<xref ref-type="fn" rid="fn4"><sup>4</sup></xref> afecta sensiblemente el pago de la cuota hipotecaria, incrementando el riesgo de no pago hasta causar la pérdida del inmueble. En Colombia la Corte Constitucional a través del artículo 51, de 1991<xref ref-type="fn" rid="fn5"><sup>5</sup></xref> determinó que la vivienda es un bien mérito y por tanto no se debe dejar al mercado la fijación del costo de su financiamiento, ni las condiciones en las cuales se otorgan los cuales los créditos, por lo que sobre el mismo deben existir controles y cobrarse las menores tasas del mercado y menores aún para la vivienda de interés social. </p>
			</sec>
		</sec>
		<sec>
			<title>5. El modelo de utilidad del portafolio tipo Cobb-Douglas</title>
			<p>Este modelo se basa en una función de producción de tipo Cobb-Douglas, la cual es un caso
				particular de la función CES (elasticidad de sustitución constante) y se define como
				un tipo de función de producción que muestra que la elasticidad de sustitución es
				una constante <italic><bold>θ</bold></italic>, la cual representa el porcentaje de
				distribución del ingresos en gasto de amortización en pago de la vivienda y en
				gastos corrientes, cuyas elasticidades muestran el nivel de preferencia de los
				hogares hacia los gastos, lo que permite demostrar si las preferencias de los
				hogares se inclinan más hacia la amortización de la vivienda para aumentar su
				utilidad total. De igual manera esta función aplica para establecer la preferencia
				de los hogares por alquilar el inmueble o ahorrar en el sistema financiero y su
				incidencia en la función de utilidad del hogar. Estas funciones se integran de
				manera exponencial al riesgo de mercado (<italic>A</italic>) como coeficiente de
				aversión relativa al riesgo. </p>
			<p>Este método de maximización de utilidad toma como referencia un modelo de preferencia de función exponencial, <mml:math>
					<mml:mi>U</mml:mi>
					<mml:mfenced separators="|">
						<mml:mrow>
							<mml:mi>c</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:mfenced>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>b</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:msup>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>c</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>b</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:mrow>
					</mml:msup>
				</mml:math> con <mml:math>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>b</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>&gt;</mml:mo>
					<mml:mn>0</mml:mn>
				</mml:math> y 0 <mml:math>
					<mml:mo>≥</mml:mo>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>b</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mn>2</mml:mn>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
					<mml:mo>≤</mml:mo>
					<mml:mn>1</mml:mn>
				</mml:math>. El índice de aversión al riesgo será (<xref ref-type="bibr" rid="B34">Perali, 2000</xref>): </p>
			<p>El riesgo absoluto <mml:math>
					<mml:mi>R</mml:mi>
					<mml:mi>A</mml:mi>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:mfrac>
						<mml:mrow>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>b</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>c</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:mfrac>
				</mml:math>y el riesgo relativo</p>
			<p>
				<disp-formula id="e46">
					<mml:math>
						<mml:mi>R</mml:mi>
						<mml:mi>R</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mn>1</mml:mn>
						<mml:mo>-</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>b</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>2</mml:mn>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>(41)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>la primera derivada es <mml:math>
					<mml:msup>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>R</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>'</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msup>
					<mml:mo>=</mml:mo>
					<mml:mfrac>
						<mml:mrow>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>b</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>2</mml:mn>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>c</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:mfrac>
				</mml:math> y <italic>R'=0</italic>
				<bold>(42)</bold></p>
			<p>La aplicación del modelo exponencial es la siguiente:</p>
			<p>
				<disp-formula id="e47">
					<mml:math>
						<mml:mi>U</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mfenced separators="|">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>w</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:mfenced>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mfrac>
							<mml:mrow>
								<mml:msup>
									<mml:mrow>
										<mml:mo>(</mml:mo>
										<mml:msubsup>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>S</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>t</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mn>1</mml:mn>
												<mml:mo>-</mml:mo>
												<mml:mi>θ</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msubsup>
										<mml:msubsup>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>H</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>t</mml:mi>
											</mml:mrow>
											<mml:mrow>
												<mml:mi>θ</mml:mi>
											</mml:mrow>
										</mml:msubsup>
										<mml:mo>)</mml:mo>
									</mml:mrow>
									<mml:mrow>
										<mml:mn>1</mml:mn>
										<mml:mo>-</mml:mo>
										<mml:mi>A</mml:mi>
									</mml:mrow>
								</mml:msup>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mn>1</mml:mn>
								<mml:mo>-</mml:mo>
								<mml:mi>A</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:mfrac>
					</mml:math>
					<label>(43)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>Donde <italic><bold>A</bold></italic> es el coeficiente de aversión relativa al riesgo y
						<italic><bold>θ</bold></italic> es la medida de preferencia entre la
				vivienda y el ahorro. El coeficiente de aversión al riesgo tiene unos valores que
				oscilan entre cero y uno. <bold><italic>0 &lt; A &lt; 1</italic></bold></p>
			<p>La función de utilidad del portafolio está compuesta por dos activos:
							<bold><italic>S</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> representa
				el valor total de los ahorros (Depósitos de ahorros o Certificados de Depósito a
				Término fijo ofrecidos por el sistema financiero.) y
							<bold><italic>H</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> es el
				activo que representa el valor total de la vivienda.</p>
			<p>La restricción del modelo está dada por el ingreso disponible, el cual se distribuye entre el
				consumo <mml:math>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mover accent="false">
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mo>¯</mml:mo>
							</mml:mover>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>t</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
				</mml:math>, ahorro <mml:math>
					<mml:msup>
						<mml:mrow>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>'</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msup>
					<mml:msub>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>S</mml:mi>
						</mml:mrow>
						<mml:mrow>
							<mml:mi>t</mml:mi>
						</mml:mrow>
					</mml:msub>
				</mml:math> y el pago de la hipoteca
						<bold><italic>i</italic><sub><italic>t</italic></sub><italic>M</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold>.</p>
			<p>
				<disp-formula id="e48">
					<mml:math>
						<mml:mi>Y</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mover accent="true">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>C</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>-</mml:mo>
								</mml:mover>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>S</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>M</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>(44)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>El efectivo en caja en el período <italic>t</italic> es:</p>
			<p>
				<disp-formula id="e49">
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>X</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>Y</mml:mi>
								<mml:mi>l</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>Y</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>
					<label>(45)</label>
				</disp-formula>
			</p>
			<p>Sobre esta base teórica, se presenta una manera alternativa de analizar la función de utilidad del portafolio a partir de una función exponencial tipo Cobb-Douglas, que combina la participación de dos activos del portafolio: la vivienda y el ahorro, con la tasa de interés y la aversión al riesgo del inversionista. </p>
			<sec>
				<title>5.1 El modelo de utilidad tipo Cobb-Douglas incluye el ahorro y la vivienda</title>
				<p>En este caso el portafolio está compuesto por dos activos: la vivienda y los depósitos de ahorro, estableciendo que el valor de la vivienda está dado y que el agente asume una parte de la misma en forma de hipoteca y desea obtener alguna rentabilidad a través de su alquiler. Asimismo, considera rentable depositar parte de sus recursos en el sistema financiero. Al determinar la utilidad del portafolio se puede contrarrestar el riesgo de mercado que genera la variación de la tasa de interés sobre el pago de la hipoteca y definir la relación de cada activo con la tasa de alquiler y la tasa de interés de los depósitos de ahorro. </p>
				<p>Sea la siguiente función de utilidad compuesta por dos activos el valor de la vivienda y el ahorro total y se expresa de la siguiente manera:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e50">
						<mml:math>
							<mml:mi>U</mml:mi>
							<mml:mi> </mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi> </mml:mi>
							<mml:mi>U</mml:mi>
							<mml:mi> </mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>,</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>)</mml:mo>
						</mml:math>
						<label>(46)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>sujeta a la siguiente restricción.</p>
				<p>
					<disp-formula id="e51">
						<mml:math>
							<mml:mi>Y</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>d</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mover accent="true">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>C</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mo>-</mml:mo>
									</mml:mover>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">'</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(47)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p><italic>ρ</italic>: representa el porcentaje de la casa pagada con recursos propios. </p>
				<p><italic>1-ρ</italic>: porcentaje del valor total de la casa que está financiada por el banco. </p>
				<p><italic>r</italic><sub><italic>t</italic></sub>: tasa de alquiler de la vivienda, si el
					propietario decide alquilarla. </p>
				<p><italic>I’</italic><sub><italic>t</italic></sub>: Tasa de interés que se paga por los
					depósitos de ahorro. </p>
				<p><italic>i</italic><sub><italic>t</italic></sub>: Tasa de interés que se paga por la hipoteca. </p>
				<p><italic>M</italic><sub><italic>t</italic></sub> Valor total de la Hipoteca. </p>
				<p><italic>H</italic><sub><italic>t</italic></sub>: El valor de la casa está dado. </p>
				<p><italic>Yd</italic><sub><italic>t</italic></sub>: Ingreso disponible del hogar en el período
						<italic>t</italic>.</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mover accent="false">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>C</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>¯</mml:mo>
								</mml:mover>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>:</mml:mo>
					</mml:math> Gasto corriente del Hogar está dado.</p>
				<p>Donde <italic><bold>θ</bold></italic>, es el porcentaje de participación del ingreso dentro
					del gasto de vivienda representado por el pago de la cuota del crédito y
							<italic><bold>1 - θ</bold></italic>: es la proporción del ingreso
					dedicada al ahorro. El valor de la casa se representa de la siguiente
					manera:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e52">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi mathvariant="normal"> </mml:mi>
							<mml:mi>ρ</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mover accent="true">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mo>-</mml:mo>
									</mml:mover>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>ρ</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>)</mml:mo>
						</mml:math>
						<label>(48)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e53">
						<mml:math>
							<mml:mfenced separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>ρ</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mover accent="false">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mo>¯</mml:mo>
									</mml:mover>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfenced separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>ρ</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
							<mml:mfenced separators="|">
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>r</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>M</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfenced>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mover accent="false">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>H</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>¯</mml:mo>
								</mml:mover>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>r</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>-</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>M</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>. En esta ecuación el flujo neto de la casa se define como la diferencia entre la tasa de alquiler por el valor de la casa y el pago de la hipoteca, cuando esta diferencia se reduce, el propietario del inmueble se expone a un menor riesgo de pérdida.</p>
				<p>
					<disp-formula id="e54">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mover accent="true">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mo>-</mml:mo>
									</mml:mover>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e55">
						<mml:math>
							<mml:mi>Y</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>d</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mover accent="false">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>C</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mo>¯</mml:mo>
									</mml:mover>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mover accent="false">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mo>¯</mml:mo>
									</mml:mover>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mi>'</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:mi>D</mml:mi>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:mi>Y</mml:mi>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>d</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>-</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mover accent="false">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>C</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>¯</mml:mo>
								</mml:mover>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>+</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mover accent="false">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>H</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>¯</mml:mo>
								</mml:mover>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math>. El ingreso disponible, el consumo y el valor de la casa están dados
					y se simplifican a través de <italic><bold>D</bold></italic>.</p>
				<p>
					<disp-formula id="e56">
						<mml:math>
							<mml:mi>D</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi> </mml:mi>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>'</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(49)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e57">
						<mml:math>
							<mml:mi>L</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi>U</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mi>H</mml:mi>
							<mml:mo>,</mml:mo>
							<mml:mi>S</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>λ</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>'</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>D</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e58">
						<mml:math>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mfrac bevelled="true">
										<mml:mrow>
											<mml:mo>∂</mml:mo>
											<mml:mi>U</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>∂</mml:mo>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfrac>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mfrac bevelled="true">
										<mml:mrow>
											<mml:mo>∂</mml:mo>
											<mml:mi>U</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>∂</mml:mo>
											<mml:mi>S</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfrac>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:msubsup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>'</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msubsup>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Aplicando la función de Utilidad Cobb-Douglas a la utilidad del portafolio</p>
				<p>
					<disp-formula id="e59">
						<mml:math>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>U</mml:mi>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mfenced separators="|">
												<mml:mrow>
													<mml:msubsup>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>H</mml:mi>
														</mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>t</mml:mi>
														</mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>θ</mml:mi>
														</mml:mrow>
													</mml:msubsup>
													<mml:msubsup>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>S</mml:mi>
														</mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mi>t</mml:mi>
														</mml:mrow>
														<mml:mrow>
															<mml:mn>1</mml:mn>
															<mml:mo>-</mml:mo>
															<mml:mi>θ</mml:mi>
														</mml:mrow>
													</mml:msubsup>
												</mml:mrow>
											</mml:mfenced>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mi>A</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(50)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde <italic>A</italic> representa el parámetro de Aversión al riesgo <bold><italic>0 &gt; A
							≤ 1</italic></bold></p>
				<p>
					<disp-formula id="e60">
						<mml:math>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∂</mml:mo>
									<mml:mi>U</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∂</mml:mo>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi> </mml:mi>
							<mml:mi>θ</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>θ</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>θ</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e61">
						<mml:math>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>D</mml:mi>
									<mml:mi>i</mml:mi>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi mathvariant="normal">’</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:mo>(</mml:mo>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>θ</mml:mi>
									<mml:mo>)</mml:mo>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>[</mml:mo>
									<mml:mi>θ</mml:mi>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>r</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>2</mml:mn>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
									<mml:mo>+</mml:mo>
									<mml:mfenced separators="|">
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mi>θ</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfenced>
									<mml:msubsup>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>i</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi mathvariant="normal">'</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msubsup>
									<mml:mo>]</mml:mo>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(51)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La cantidad óptima de ahorro (<xref ref-type="disp-formula" rid="e59">ecuación 50</xref>)
						(<xref ref-type="bibr" rid="B12">Diaz, 2011, pág. 81</xref>) establece está
					determinada positivamente por la tasa de interés que el mercado ofrece para
					depósitos ahorro y negativamente por la tasa de alquiler al cuadrado
							(<bold><italic>r</italic><sup><italic>2</italic></sup></bold>), cuando
					ésta última aumenta, el inversionista disminuye la proporción de recursos en
					depósitos de ahorro, dados los gastos financieros que implican los créditos de
					vivienda y las cuentas de ahorro. Por lo tanto, si la tasa de interés de los
					depósitos y la de otros tipos de captaciones aumenta, el valor óptimo del ahorro
					se incrementa incidiendo positivamente en la rentabilidad del portafolio.</p>
				<p>Reemplazando la ecuación <xref ref-type="disp-formula" rid="e61">(51)</xref> en la <xref ref-type="disp-formula" rid="e56">(49)</xref> se obtiene la siguiente función:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e62">
						<mml:math>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>D</mml:mi>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>θ</mml:mi>
											<mml:mi>r</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>[</mml:mo>
									<mml:mfenced separators="|">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>θ</mml:mi>
											<mml:msup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>r</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mn>2</mml:mn>
												</mml:mrow>
											</mml:msup>
											<mml:mo>+</mml:mo>
											<mml:mfenced separators="|">
												<mml:mrow>
													<mml:mn>1</mml:mn>
													<mml:mo>-</mml:mo>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:mfenced>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>i</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>'</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
										</mml:mrow>
									</mml:mfenced>
									<mml:mo>]</mml:mo>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(52)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La ecuación <xref ref-type="disp-formula" rid="e62">(52)</xref> establece que la rentabilidad
					de la vivienda se relacionada directamente con la tasa de alquiler
							<bold><italic>r</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> dada la
					contribución de recursos a los gastos de vivienda
						<italic><bold>θ</bold></italic>, pues un aumento en la tasa de alquiler
					incrementa de manera sensible la rentabilidad de la vivienda y está afectada
					inversamente por la sumatoria de la tasa de alquiler al cuadrado y la tasa de
					interés de los depósitos de ahorro por sus participaciones. Es de anotar que la
					tasa de alquiler está sujeta al comportamiento de la tasa de inflación.</p>
				<p>Finalmente, la función de utilidad óptima se define como (<xref ref-type="bibr"
						rid="B12">Diaz, 2011, pág. 82</xref>):</p>
				<p>
					<disp-formula id="e63">
						<mml:math>
							<mml:mi>U</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>,</mml:mo>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>S</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>U</mml:mi>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>(</mml:mo>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>H</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>S</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
													<mml:mo>(</mml:mo>
													<mml:mn>1</mml:mn>
													<mml:mo>-</mml:mo>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
													<mml:mo>)</mml:mo>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:mo>)</mml:mo>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mi>A</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(53)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La ecuación anterior demuestra que la función de utilidad del Hogar depende positivamente del valor óptimo de la casa <mml:math>
						<mml:mo>(</mml:mo>
						<mml:msubsup>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>*</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msubsup>
						<mml:mo>)</mml:mo>
					</mml:math> y de la cantidad óptima de ahorro <mml:math>
						<mml:mo>(</mml:mo>
						<mml:msubsup>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>S</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>*</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msubsup>
						<mml:mo>)</mml:mo>
					</mml:math> la cual está influenciada positivamente por la tasa de interés e inversamente por el coeficiente de aversión relativa al riesgo (<italic>1 - A</italic>).</p>
			</sec>
			<sec>
				<title>6.2 El modelo de utilidad tipo Cobb-Douglas incluye el consumo y la vivienda</title>
				<p>Otro portafolio está compuesto por una función de utilidad que depende de dos activos los
					gastos corrientes <italic><bold>C<sub>t</sub></bold></italic> y los gastos en
					vivienda <italic><bold>H<sub>t.</sub></bold></italic>. Asimismo, la función de
					utilidad del portafolio presenta los siguientes productos (<xref ref-type="bibr"
						rid="B12">Díaz, 2011</xref>):</p>
				<p>
					<disp-formula id="e64">
						<mml:math>
							<mml:mi>U</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>,</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>(</mml:mo>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>H</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:mo>,</mml:mo>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>C</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mn>1</mml:mn>
													<mml:mo>-</mml:mo>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:mo>)</mml:mo>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mi>A</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(54)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Sujeto a:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e65">
						<mml:math>
							<mml:mi>Y</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>d</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>P</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
						<label>(55)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<mml:math>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mover accent="false">
									<mml:mrow>
										<mml:mi>H</mml:mi>
									</mml:mrow>
									<mml:mo>¯</mml:mo>
								</mml:mover>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mo>=</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>H</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:mi>r</mml:mi>
						<mml:mo>-</mml:mo>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>i</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
						<mml:msub>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>M</mml:mi>
							</mml:mrow>
							<mml:mrow>
								<mml:mi>t</mml:mi>
							</mml:mrow>
						</mml:msub>
					</mml:math> es el flujo neto de la casa</p>
				<p>
					<disp-formula id="e66">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mover accent="false">
										<mml:mrow>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mo>¯</mml:mo>
									</mml:mover>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e67">
						<mml:math>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∂</mml:mo>
									<mml:mi>L</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∂</mml:mo>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∂</mml:mo>
									<mml:mi>U</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∂</mml:mo>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>λ</mml:mi>
							<mml:mi>p</mml:mi>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mn>0</mml:mn>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mfrac>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>∂</mml:mo>
											<mml:mi>U</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>∂</mml:mo>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfrac>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mfrac>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>∂</mml:mo>
											<mml:mi>U</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>∂</mml:mo>
											<mml:mi>C</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfrac>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>r</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>p</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde: </p>
				<p><italic>Yd</italic><sub><italic>t</italic></sub>: ingreso disponible del hogar </p>
				<p><italic>M</italic><sub><italic>t</italic></sub>: valor de la hipoteca. </p>
				<p><italic>r</italic><sub><italic>t</italic></sub>: tasa de alquiler que recibiría al hogar por
					arrendar el inmueble </p>
				<p><italic>C</italic><sub><italic>t</italic></sub>: gasto corriente del hogar. </p>
				<p><italic>A</italic>: parámetro de aversión al riesgo. 0 &lt; <italic>A</italic> ≤ 1 </p>
				<p><italic>ρ</italic>: valor de la casa pagada con recursos propios. </p>
				<p><italic>1 - ρ</italic>: % del valor de la casa financiada que está financiada. </p>
				<p>La función exponencial de utilidad está definida como (Yao <italic>et al.,</italic> 2005, p. 197-239):</p>
				<p>
					<disp-formula id="e68">
						<mml:math>
							<mml:mi>U</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>,</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>(</mml:mo>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>H</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:mo>,</mml:mo>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>C</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mn>1</mml:mn>
													<mml:mo>-</mml:mo>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:mo>)</mml:mo>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mi>A</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(56)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Donde <italic><bold>θ</bold></italic>: porcentaje de participación del ingreso dentro del
					gasto de vivienda <italic>1 - θ</italic>: proporción del ingreso dedicada al
					gasto corriente. </p>
				<p>
					<disp-formula id="e69">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>&gt;</mml:mo>
							<mml:mn>0</mml:mn>
							<mml:mo>;</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>&gt;</mml:mo>
							<mml:mn>0</mml:mn>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>La condición de primer orden:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e70">
						<mml:math>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∂</mml:mo>
									<mml:mi>U</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mo>∂</mml:mo>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mi>θ</mml:mi>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>θ</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>θ</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e71">
						<mml:math>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mfenced separators="|">
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mi>θ</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:mfenced>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>r</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>H</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>θ</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(57)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e72">
						<mml:math>
							<mml:mi>Y</mml:mi>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>d</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>P</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>+</mml:mo>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>i</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>M</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
						</mml:math>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<disp-formula id="e73">
						<mml:math>
							<mml:msub>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msub>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>D</mml:mi>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>P</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>C</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>r</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(58)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Después de unas manipulaciones algebraicas tenemos que es consumo óptimo se define como:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e74">
						<mml:math>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:mn>1</mml:mn>
							<mml:mo>-</mml:mo>
							<mml:mi>θ</mml:mi>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mi>D</mml:mi>
						</mml:math>
						<label>(59)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>El gasto del consumo es una función depende directamente de <italic><bold>D</bold></italic> y
					la propensión marginal a consumir. Igualando <xref ref-type="disp-formula"
						rid="e71">(57)</xref> y <xref ref-type="disp-formula" rid="e74">(59)</xref>
					definimos <italic><bold>H*</bold></italic> como:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e75">
						<mml:math>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>D</mml:mi>
									<mml:mi>θ</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:msub>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>r</mml:mi>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mi>t</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msub>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(60)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>Esta ecuación indica que el gasto dedicado al pago de la casa depende directamente de
							<italic><bold>D</bold></italic> es decir del Ingreso disponible y el
					valor de la casa, dada la proporción del ingreso destinado a cubrir el pago de
					la casa (<italic><bold>θ</bold></italic>), e inversamente de la tasa de alquiler
							<bold><italic>r</italic><sub><italic>t</italic></sub></bold> , es decir
					que si el hogar decide alquilar el inmueble se reduce los gastos dedicados al
					pago de la amortización de la vivienda (Véase <xref ref-type="table" rid="t2">Tabla 2</xref>). La función de utilidad
					óptima se define como:</p>
				<p>
					<disp-formula id="e76">
						<mml:math>
							<mml:mi>U</mml:mi>
							<mml:mo>(</mml:mo>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>H</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>,</mml:mo>
							<mml:msubsup>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>C</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>t</mml:mi>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:msubsup>
							<mml:mo>)</mml:mo>
							<mml:mo>=</mml:mo>
							<mml:mfrac>
								<mml:mrow>
									<mml:mi>U</mml:mi>
									<mml:msup>
										<mml:mrow>
											<mml:mo>(</mml:mo>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>H</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:msubsup>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>C</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi>t</mml:mi>
												</mml:mrow>
												<mml:mrow>
													<mml:mi mathvariant="normal">*</mml:mi>
													<mml:mo>(</mml:mo>
													<mml:mn>1</mml:mn>
													<mml:mo>-</mml:mo>
													<mml:mi>θ</mml:mi>
													<mml:mo>)</mml:mo>
												</mml:mrow>
											</mml:msubsup>
											<mml:mo>)</mml:mo>
										</mml:mrow>
										<mml:mrow>
											<mml:mn>1</mml:mn>
											<mml:mo>-</mml:mo>
											<mml:mi>A</mml:mi>
										</mml:mrow>
									</mml:msup>
								</mml:mrow>
								<mml:mrow>
									<mml:mn>1</mml:mn>
									<mml:mo>-</mml:mo>
									<mml:mi>A</mml:mi>
								</mml:mrow>
							</mml:mfrac>
						</mml:math>
						<label>(61)</label>
					</disp-formula>
				</p>
				<p>
					<table-wrap id="t2">
						<label>Tabla 2</label>
						<caption>
							<title>Cuadro comparativo modelo portafolio de inversión propuesto por el autor.</title>
						</caption>
						<graphic xlink:href="2448-6795-rmef-12-03-00089-gt2.jpg"/>
						<table-wrap-foot>
							<fn id="TFN2">
								<p>Fuente: elaborado por el autor (<xref ref-type="bibr" rid="B12">Díaz, 2011, p. 86</xref>)</p>
							</fn>
						</table-wrap-foot>
					</table-wrap>
				</p>
				<p>La anterior función de utilidad <xref ref-type="disp-formula" rid="e76">(61)</xref> demuestra que el gasto en vivienda representa una parte importante de los hogares junto con el consumo por lo tanto buena parte del pago del activo inmobiliario debe cubrirse para satisfacer el bienestar de los hogares (<xref ref-type="bibr" rid="B12">Diaz, 2011, pág. 84</xref>). </p>
				<p>A continuación se presentan las siguientes tablas que resumen las principales diferencias entre los aportes propuestos por Markowitz de la teoría clásica del portafolio y los principales autores que incluyen la vivienda en el análisis del portafolio optimo, para compararlo con los aportes del autor de este artículo.</p>
				<p>
					<table-wrap id="t3">
						<label>Tabla 3</label>
						<caption>
							<title>Cuadro comparativo modelo portafolio de inversión propuesto por el autor. Continuación.</title>
						</caption>
						<graphic xlink:href="2448-6795-rmef-12-03-00089-gt3.jpg"/>
						<table-wrap-foot>
							<fn id="TFN3">
								<p>Fuente: elaborado por el autor (<xref ref-type="bibr" rid="B12">Díaz, 2011</xref>).</p>
							</fn>
						</table-wrap-foot>
					</table-wrap>
				</p>
				<p>Los resultados obtenidos a través de la presentación de estas propuestas (<xref ref-type="table" rid="t2">Tablas 2</xref> y <xref ref-type="table" rid="t3">3</xref>), permiten discernir, que el modelo de media-varianza que incorpora la vivienda (lado izquierdo de la tabla), se considera como una extensión del modelo original propuesto por Harry Markowitz en su “Teoría del portafolio” (<xref ref-type="bibr" rid="B25">Markowitz, Portfolio Selection, 1952</xref>); al incluir la rentabilidad de la vivienda propia como parte de los activos del portafolio de los hogares sujeto a unas restricciones. Se consideran parámetros como la aversión al riesgo del inversionista y el riesgo de mercado de los activos, para determinar la rentabilidad del inmueble cuando está hipotecado. </p>
				<p>Esta metodología permite integrar el análisis de la aversión al riesgo del inversionista y el comportamiento de los precios del mercado de los activos financieros, de tal manera que se articula, el comportamiento de los individuos (aversión al riesgo), cuando sus decisiones de inversión están afectadas por la incertidumbre y plantea un nuevo esquema de valoración de la vivienda al determinar una tasa optima de alquiler que mejore la rentabilidad del inmueble. </p>
			</sec>
		</sec>
		<sec sec-type="conclusions">
			<title>6. Conclusiones</title>
			<p>El objetivo de este artículo fue establecer un marco de comparación teórica entre Harry Markowitz autor de la teoría del portafolio eficiente, con otros autores que bajo este enfoque teórico incorporan la vivienda dentro de la composición del portafolio como Guy Laroque, Marjorie Flavin y Takashi Yamashita, para destacar la importancia de la inversión en la compra de la vivienda a través de su financiación, como activo esencial del portafolio de los hogares. La inclusión de la vivienda en el portafolio de inversión de los hogares, representa una oportunidad para relacionar el riesgo de mercado con la aversión al riesgo de los inversionistas y el peso que representa en la composición de estos portafolios. </p>
			<p>A través de la metodología de media varianza, se propuso una tasa de rentabilidad del portafolio basada principalmente en el alquiler de la vivienda, e integrar dos conceptos la aversión al riesgo, que refleja el comportamiento individual del inversionista y el riesgo de mercado expresado por la varianza en el precio de los activos. Una variante al método original de Harry Markowitz, se utilizó para el cálculo de la optimización de los portafolios el cual a su vez permitió estimar la tasa de interés óptima para los créditos hipotecarios. Lo interesante de esta metodología fue integrar el análisis microeconómico de los hogares a través del de su aversión al riesgo y el comportamiento de los precios del mercado de los activos financieros. </p>
			<p>El aporte de esta revisión teórica fue incluir dentro del portafolio de inversión de los hogares la vivienda como el activo más representativo con algún activo financiero que genere riesgo, con el fin de establecer una tasa de alquiler optima que otorga alguna rentabilidad a los dueños del inmueble, y se articula con el comportamiento que tenga el hogar frente al riesgo de mercado cuando invierte en otros activos financieros y en la misma compra de vivienda. Así mismo, el artículo muestra la importancia de articular el análisis microeconómico de la aversión al riesgo del hogar con el riesgo de mercado, a partir de una variante que es el comportamiento de los hogares hacia el riesgo dentro del modelo de portafolio eficiente planteado por Markowitz a partir de una metodología de media varianza.</p>
			<p>Dentro de esta propuesta teórica se encontró que al determinar un portafolio optimo, un aumento de la tasa interés provocada por una variación en la tasa de inflación, incrementa la aversión al riesgo de los agentes económicos, lo cual es un indicador para que el gobierno disminuya la tasa, de tal manera que permita al hogar continuar con el pago de la cuota. Considerando dentro del gasto de los hogares sólo el pago de la tasa de interés, por cuanto el pago de la cuota como tal, es equivalente al valor de la inversión y equivalente a su vez a la cantidad de ahorro utilizada para la adquisición de la misma. Esta conclusión, demuestra que existe una relación directa entre el comportamiento del agente cuando es averso al riesgo y un aumento de la volatilidad en la tasa de interés, lo cual refleja el efecto de la incertidumbre en la tenencia de la vivienda cuando ésta es financiada. En Colombia, muchos hogares están en riesgo de perder su vivienda, cuando frente a unos ingresos restrictivos cualquier incremento en el pago afecta sensiblemente su tenencia, por lo tanto, “tener casa propia no es riqueza, pero no tenerla es demasiada pobreza”.</p>
			<p>La adquisición de vivienda propia es una inversión importante para muchos hogares, dado que es un bien rentable, que permite obtener una ganancia a través de su alquiler o a través de su valorización en el tiempo dependiendo de la ubicación. Por lo tanto, la tasa de alquiler se incluye como un activo del portafolio y se puede relacionar con la aversión al riesgo del inversionista y el riesgo de mercado que genera el crédito hipotecario que financia el inmueble. Como resultado de esta relación, el inversionista es averso al riesgo, cuando la tasa de interés del crédito hipotecario que financia la inversión aumenta y por ende afecta el pago de las cuotas; sin embargo, este riesgo puede ser compensado por el alquiler del inmueble o su valorización. </p>
			<p>El inversionista puede elegir un portafolio óptimo de acuerdo a su comportamiento reflejado en la aversión al riesgo, principalmente cuando considera activos financieros riesgosos. Si la aversión al riesgo es creciente asume menos riesgos y opta por invertir en activos seguros, la idea es cubrir el efecto del riesgo de mercado. En conclusión, el inversionista asume el riesgo de mercado cuando adquiere vivienda propia y disminuye su aversión dado que prefiere mantener el inmueble como parte de su patrimonio, si llega a considerar otro tipo de activos financieros en las decisiones de inversión. </p>
			<p>Finalmente se incorporó la tenencia de vivienda en una función de utilidad exponencial tipo Cobb Douglas, alternándose con otras variables como el consumo y el ahorro, y considerando la aversión al riesgo que asume el hogar, la función encontrada en la ecuación No 61 demuestra que el gasto dedicado al pago de la casa depende directamente del Ingreso disponible y el valor de la casa, dada la proporción del ingreso destinado a cubrir el pago de la casa (<italic>θ</italic>), e inversamente de la tasa de alquiler <italic>r</italic>
 <sub>
 <italic>t</italic>
</sub> , es decir que si el hogar decide alquilar el inmueble, reduce los gastos dedicados al pago de la amortización de la vivienda, mejorando su función de utilidad. </p>
			<p>Esta investigación se puede evidenciar más adelante, utilizando la encuesta nacional de hogares suministrada por el DANE (Departamento Administrativo Nacional de Estadística) para demostrar la incidencia de la tenencia de vivienda propia en el portafolio de inversión de los hogares, no solo en Colombia, sino que también se puede replicar a otros países. Sin embargo, sería interesante para futuras investigaciones replantear el concepto de aversión al riesgo, a partir de un concepto subjetivo, pues cada individuo tiene su propia percepción frente al riesgo y maneja sus recursos de acuerdo a sus experiencias, demostrando gran interés por preservar un activo como la vivienda, sacrificando gran parte de su consumo para cumplir con el pago de sus obligaciones financieras.</p>
		</sec>
	</body>
	<back>
		<ref-list>
			<title>Bibliografía</title>
			<ref id="B1">
				<mixed-citation>Aoki, K. P. (2002). <italic>House price, consumption and monetary policy: a financial accelerator approach</italic>
 <italic>, Banco de Inglaterra -</italic> 
 <italic>Working Paper No.169</italic>. Banco de Inglaterra .</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="report">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Aoki</surname>
							<given-names>K. P.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2002</year>
					<source>House price, consumption and monetary policy: a financial accelerator approach</source>
					<pub-id pub-id-type="other">Working Paper No.169</pub-id>
					<publisher-name>Banco de Inglaterra</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B2">
				<mixed-citation>Campbel, J. Y. (November de 2003). “Household Risk Management and Optimal Mortgage Choice”. <italic>The Quarterly Journal of Economics</italic>, <italic>118</italic>(4).</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Campbel</surname>
							<given-names>J. Y.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>11</month>
					<year>2003</year>
					<article-title>Household Risk Management and Optimal Mortgage Choice</article-title>
					<source>The Quarterly Journal of Economics</source>
					<volume>118</volume>
					<issue>4</issue>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B3">
				<mixed-citation>Cárdenas, M. y. (2003). “<italic>La crisis de Financiamiento hipotecario en Colombia: Causas y Consecuencias</italic>
 <italic>”.</italic> documento que hace parte de un proyecto sobre financiamiento hipotecario en América Latina liderado por el Banco Interamericano de Desarrollo.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cárdenas</surname>
							<given-names>M. y.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2003</year>
					<source>La crisis de Financiamiento hipotecario en Colombia: Causas y Consecuencias</source>
					<comment>documento que hace parte de un proyecto sobre financiamiento hipotecario en América Latina liderado por el Banco Interamericano de Desarrollo</comment>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B4">
				<mixed-citation>Cattaneo, P. R. (Septiembre de 2011). “Los fondos de inversión inmobiliaria y la producción privada de vivienda en Santiago de Chile: ¿un nuevo paso a la financiarización de la ciudad?” (C. -C. UMR, Ed.) <italic>EURE</italic>, <italic>37</italic>(112), 5-22.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cattaneo</surname>
							<given-names>P. R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>09</month>
					<year>2011</year>
					<article-title>Los fondos de inversión inmobiliaria y la producción privada de vivienda en Santiago de Chile: ¿un nuevo paso a la financiarización de la ciudad?</article-title>
					<publisher-name>C. -C. UMR</publisher-name>
					<source>EURE</source>
					<volume>37</volume>
					<issue>112</issue>
					<fpage>5</fpage>
					<lpage>22</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B5">
				<mixed-citation>Chetty, R., Sandor, L., &amp; Szeidl, A. (September 2016). <comment>
						<ext-link ext-link-type="uri"
							xlink:href="https://www.rajchetty.com/chettyfiles/housing_portchoice.pdf"
							>https://www.rajchetty.com/chettyfiles/housing_portchoice.pdf</ext-link>
					</comment>. Recuperado el 10 de Abril de 2017, </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Chetty</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Sandor</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Szeidl</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>09</month>
					<year>2016</year>
					<comment>
						<ext-link ext-link-type="uri"
							xlink:href="https://www.rajchetty.com/chettyfiles/housing_portchoice.pdf"
							>https://www.rajchetty.com/chettyfiles/housing_portchoice.pdf</ext-link>
					</comment>
					<date-in-citation content-type="access-date" iso-8601-date="2017-04-10">10 de
						Abril de 2017</date-in-citation>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B6">
				<mixed-citation>Cocco, J. (Summer 2005). “Portfolio choice in the presence of housing”. <italic>The Review of financial Studies</italic>, <italic>18</italic>(2), 535-567.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cocco</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<season>Summer</season>
					<year>2005</year>
					<article-title>Portfolio choice in the presence of housing</article-title>
					<source>The Review of financial Studies</source>
					<volume>18</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>535</fpage>
					<lpage>567</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B7">
				<mixed-citation>Cocco, J. F. (10 February 2005). “Portfolio choice in the presence of housing”. (T. S. Studies, Ed.) <italic>The Review of financial Studies</italic>, <italic>18</italic>(2), 491-533.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cocco</surname>
							<given-names>J. F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<day>10</day>
					<month>02</month>
					<year>2005</year>
					<article-title>Portfolio choice in the presence of housing</article-title>
					<publisher-name>T. S. Studies</publisher-name>
					<source>The Review of financial Studies</source>
					<volume>18</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>491</fpage>
					<lpage>533</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B8">
				<mixed-citation>Cocco., C. J. (November 2003). “Household risk management and optimal mortgage choice”. <italic>The Quarterly Journal of Economics</italic>
 <italic>.,</italic> 
 <italic>118</italic>(4).</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cocco.</surname>
							<given-names>C. J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>11</month>
					<year>2003</year>
					<article-title>Household risk management and optimal mortgage choice</article-title>
					<source>The Quarterly Journal of Economics</source>
					<volume>118</volume>
					<issue>4</issue>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B9">
				<mixed-citation>Cornford, A. (June 1996). “Some recent innovations in international finance: different faces of risk management and control”. <italic>Journal Of Economic Issues</italic>, <italic>XXX</italic>(2), 493-508.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Cornford</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>06</month>
					<year>1996</year>
					<article-title>Some recent innovations in international finance: different faces of risk management and control</article-title>
					<source>Journal Of Economic Issues</source>
					<volume>XXX</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>493</fpage>
					<lpage>508</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B10">
				<mixed-citation>De Miguel Victor, G. L. (2008). “Optimal Versus Naive Diversification: How Inefficient is the 1/N Portfolio Strategy”. <italic>Review of financial Studies</italic>.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>De Miguel Victor</surname>
							<given-names>G. L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2008</year>
					<article-title>Optimal Versus Naive Diversification: How Inefficient is the 1/N Portfolio Strategy</article-title>
					<source>Review of financial Studies</source>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B11">
				<mixed-citation>Deng, Y., &amp; Quigley, J. M. (March 2000). “Mortgage Terminations, Heterogeneity and the Exercise of Mortgage Options”. <italic>Econometrica</italic>, <italic>68</italic>(2).</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Deng</surname>
							<given-names>Y.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Quigley</surname>
							<given-names>J. M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>03</month>
					<year>2000</year>
					<article-title>Mortgage Terminations, Heterogeneity and the Exercise of Mortgage Options</article-title>
					<source>Econometrica</source>
					<volume>68</volume>
					<issue>2</issue>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B12">
				<mixed-citation>Diaz, G. (11 de Julio de 2011). <italic>El riesgo de mercado y su incidencia en los portafolios de inversión de las economías domésticas</italic>. Tesis de grado doctorado en Ciencias Económicas, Universidad Nacional de Colombia, Maestría en Ciencias Económicas, Bogotá.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="thesis">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Diaz</surname>
							<given-names>G.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<day>11</day>
					<month>07</month>
					<year>2011</year>
					<source>El riesgo de mercado y su incidencia en los portafolios de inversión de las economías domésticas</source>
					<comment content-type="degree">doctorado en Ciencias Económicas</comment>
					<publisher-name>Universidad Nacional de Colombia, Maestría en Ciencias Económicas</publisher-name>
					<publisher-loc>Bogotá</publisher-loc>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B13">
				<mixed-citation>Flavin, M. (2009). “<italic>Housing, Adjustment Costs, and Endogenous Risk Aversion</italic>
 <italic>”.</italic> Preliminary version prepared for the Bank of Spain conference on Household Finance and Macroeconomics., UCSD NBER.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="confproc">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Flavin</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2009</year>
					<source>Housing, Adjustment Costs, and Endogenous Risk Aversion</source>
					<conf-name>Bank of Spain conference on Household Finance and Macroeconomics</conf-name>
					<conf-sponsor>UCSD NBER</conf-sponsor>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B14">
				<mixed-citation>Flavin, M., &amp; Takashi, Y. (March 2002). “Owner-occupied housing and the composition of the household portfolio”. <italic>The American Economic Review</italic>, <italic>92</italic>(1).</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Flavin</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Takashi</surname>
							<given-names>Y.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>03</month>
					<year>2002</year>
					<article-title>Owner-occupied housing and the composition of the household portfolio</article-title>
					<source>The American Economic Review</source>
					<volume>92</volume>
					<issue>1</issue>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B15">
				<mixed-citation>Flemming, J. A. (1973). “The consumption function when capital markets are imperfect”. <italic>Oxford Economic Papers, 25</italic>.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="report">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Flemming</surname>
							<given-names>J. A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1973</year>
					<source>The consumption function when capital markets are imperfect</source>
					<pub-id pub-id-type="other">Oxford Economic Papers, 25</pub-id>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B16">
				<mixed-citation>Fratantoni, M. (1996). “<italic>Housing wealth, precautionary saving and the equity premium</italic>
 <italic>”.</italic> Unpublished manuscript, Johns Hopkins University.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Fratantoni</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1996</year>
					<source>Housing wealth, precautionary saving and the equity premium</source>
					<comment>Unpublished manuscript</comment>
					<publisher-name>Johns Hopkins University</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B17">
				<mixed-citation>Fuentes, A. (1999). <italic>La vivienda como un activo de los hogares</italic>. CEPAL, Montevideo.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Fuentes</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1999</year>
					<source>La vivienda como un activo de los hogares</source>
					<publisher-name>CEPAL</publisher-name>
					<publisher-loc>Montevideo</publisher-loc>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B18">
				<mixed-citation>Gallin, J. (April 2003). “The long run relationship between house prices and income: evidence from local housing markets”. <italic>Finance and Economics Discussions Series</italic>
 <italic>, 2003</italic>(17).</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Gallin</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>04</month>
					<year>2003</year>
					<source>The long run relationship between house prices and income: evidence from local housing markets</source>
					<series>Finance and Economics Discussions Series</series>
					<issue>17</issue>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B19">
				<mixed-citation>Goetzmann, W. N. (1993). “The single-family home in the investment portfolio.” <italic>Journal of Real Estate of Financial and Economics</italic> (6), 201-222.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Goetzmann</surname>
							<given-names>W. N.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1993</year>
					<article-title>The single-family home in the investment portfolio</article-title>
					<source>Journal of Real Estate of Financial and Economics</source>
					<issue>6</issue>
					<fpage>201</fpage>
					<lpage>222</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B20">
				<mixed-citation>Grossman, S. J. (January 1990). Asset Pricing and Optimal Portfolio Choice in the Presence of Illiquid Durable Consumption Goods. <italic>Econométrica</italic>, <italic>58</italic>(1), 25-51.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Grossman</surname>
							<given-names>S. J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>01</month>
					<year>1990</year>
					<article-title>Asset Pricing and Optimal Portfolio Choice in the Presence of Illiquid Durable Consumption Goods</article-title>
					<source>Econométrica</source>
					<volume>58</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>25</fpage>
					<lpage>51</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B21">
				<mixed-citation>Guillen, R. H. (Noviembre de 1997). Globalización financiera y riesgo sistemático. <italic>Revista de Comercio Exterior</italic>, <italic>47</italic>(11).</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Guillen</surname>
							<given-names>R. H.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>11</month>
					<year>1997</year>
					<article-title>Globalización financiera y riesgo sistemático</article-title>
					<source>Revista de Comercio Exterior</source>
					<volume>47</volume>
					<issue>11</issue>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B22">
				<mixed-citation>Jorion, P. (2003). <italic>Valor en Riesgo</italic>. (U. d. California., Ed.) México D.F.: Limusa S.A.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Jorion</surname>
							<given-names>P.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2003</year>
					<source>Valor en Riesgo</source>
					<publisher-name>U. d. California</publisher-name>
					<publisher-loc>México D.F.</publisher-loc>
					<publisher-name>Limusa S.A.</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B23">
				<mixed-citation>Maggnin, J. L. (2007). <italic>Managing Investment Portfolios a Dynamic Process</italic> (Third Edition ed.). (I. John Wiley and Sons, Ed.) New Jersey, USA: CFA Institute.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Maggnin</surname>
							<given-names>J. L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2007</year>
					<source>Managing Investment Portfolios a Dynamic Process</source>
					<edition>Third</edition>
					<publisher-name>I. John Wiley and Sons</publisher-name>
					<publisher-loc>New Jersey, USA</publisher-loc>
					<publisher-name>CFA Institute</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B24">
				<mixed-citation>Marin, J., &amp; Rubio, G. (2001). <italic>Economía Financiera</italic>.(Antonio Bosch Editor, Ed.)</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Marin</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Rubio</surname>
							<given-names>G.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2001</year>
					<source>Economía Financiera</source>
					<publisher-name>Antonio Bosch Editor</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B25">
				<mixed-citation>Markowitz, H. (1952). Portfolio Selection. <italic>The Journal of Finance</italic>, 7(1), 77-91.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Markowitz</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1952</year>
					<article-title>Portfolio Selection</article-title>
					<source>The Journal of Finance</source>
					<volume>7</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>77</fpage>
					<lpage>91</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B26">
				<mixed-citation>Markowitz, H. (1959). “Portfolio selection: efficient diversification of investments”. En M. Hart, ed. <italic>Portfolio selection efficient diversification of investments</italic>. New York: Wiley.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Markowitz</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1959</year>
					<chapter-title>Portfolio selection: efficient diversification of investments</chapter-title>
					<person-group person-group-type="editor">
						<name>
							<surname>Hart</surname>
							<given-names>M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<source>Portfolio selection efficient diversification of investments</source>
					<publisher-loc>New York</publisher-loc>
					<publisher-name>Wiley</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B27">
				<mixed-citation>Meade, G. V. (1996). “Forecasting volatility for portfolio selection”. <italic>Journal of Business Finance and Accounting</italic>, <italic>23</italic>(1), 125-143.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Meade</surname>
							<given-names>G. V.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1996</year>
					<article-title>Forecasting volatility for portfolio selection</article-title>
					<source>Journal of Business Finance and Accounting</source>
					<volume>23</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>125</fpage>
					<lpage>143</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B28">
				<mixed-citation>Merton, R. (September 1972). “An analytic derivation of the efficient portfolio frontier<italic>”.</italic> 
 <italic>Journal of Financial and Quantitative Analysis</italic>. (7), 1851-1872.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Merton</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>09</month>
					<year>1972</year>
					<article-title>An analytic derivation of the efficient portfolio frontier</article-title>
					<source>Journal of Financial and Quantitative Analysis</source>
					<issue>7</issue>
					<fpage>1851</fpage>
					<lpage>1872</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B29">
				<mixed-citation>Meullbauer, J. (1996). “<italic>Housing credit constraints and transactions costs in the demand for housing: a theoretical analysis</italic>
 <italic>”.</italic> Mimeo, Nuffield College.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Meullbauer</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1996</year>
					<source>Housing credit constraints and transactions costs in the demand for housing: a theoretical analysis</source>
					<publisher-name>Mimeo</publisher-name>
					<publisher-name>Nuffield College</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B30">
				<mixed-citation>Meyer, J. (June 1987). “Two-moment decision models and expected utility maximization”. <italic>The American Economic Review</italic>, <italic>77</italic>(3), 421-430.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Meyer</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>06</month>
					<year>1987</year>
					<article-title>Two-moment decision models and expected utility maximization</article-title>
					<source>The American Economic Review</source>
					<volume>77</volume>
					<issue>3</issue>
					<fpage>421</fpage>
					<lpage>430</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B31">
				<mixed-citation>Muellbauer, J., and A. Murphy (1997). “Booms and busts in the UK housing market”. <italic>The Economic Journal</italic>. 107(445), 1701-1727. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Muellbauer</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Murphy</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1997</year>
					<article-title>Booms and busts in the UK housing market</article-title>
					<source>The Economic Journal</source>
					<volume>107</volume>
					<issue>445</issue>
					<fpage>1701</fpage>
					<lpage>1727</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B32">
				<mixed-citation>Nabcini, R. (2008). Mean-variance econometric analysis household portfolios. (U. d. Brescia-Italy., Ed.)</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Nabcini</surname>
							<given-names>R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2008</year>
					<source>Mean-variance econometric analysis household portfolios</source>
					<publisher-name>U. d. Brescia</publisher-name>
					<publisher-loc>Italy</publisher-loc>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B33">
				<mixed-citation>Pelizzon, L. &amp;. (June de 2008). “Are household portfolios efficient? an analysis conditional on housing”. <italic>Journal of Financial and Quantitative Analysis</italic>, <italic>43</italic>(2), 401-432.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Pelizzon</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>06</month>
					<year>2008</year>
					<article-title>Are household portfolios efficient? an analysis conditional on housing</article-title>
					<source>Journal of Financial and Quantitative Analysis</source>
					<volume>43</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>401</fpage>
					<lpage>432</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B34">
				<mixed-citation>Perali, F. (2000). <italic>Applied Economics with special interest on Political Economy</italic>. Production Economics, Labour Economics, Household Economics, and Econometrics.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Perali</surname>
							<given-names>F.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2000</year>
					<source>Applied Economics with special interest on Political Economy</source>
					<comment>Production Economics, Labour Economics, Household Economics, and Econometrics</comment>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B35">
				<mixed-citation>Poterba, J. M. (1997). “<italic>Household portfolio allocation over the life cycle</italic>
 <italic>”.</italic> Cambridge Working Paper No. 6185, National Bureau of Economic Research.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="report">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Poterba</surname>
							<given-names>J. M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1997</year>
					<source>Household portfolio allocation over the life cycle</source>
					<pub-id pub-id-type="other">Cambridge Working Paper No. 6185</pub-id>
					<publisher-name>National Bureau of Economic Research</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B36">
				<mixed-citation>Pratt, J. W. (Jan-Apri de 1964). Risk aversion in the small and in the large. <italic>Econometrica</italic>
 <italic>, Vol</italic> 
 <italic>32</italic> .</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Pratt</surname>
							<given-names>J. W.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<season>Jan-Apr</season>
					<year>1964</year>
					<article-title>Risk aversion in the small and in the large</article-title>
					<source>Econometrica</source>
					<volume>32</volume>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B37">
				<mixed-citation>Ross, S. (1976). “The arbitrage theory of capital assets pricing”. <italic>Journal of economic Theory</italic>.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Ross</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1976</year>
					<article-title>The arbitrage theory of capital assets pricing</article-title>
					<source>Journal of economic Theory</source>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B38">
				<mixed-citation>Ross, S., &amp; Randall, Z. (1976). Risk and Return Real State. <italic>Journal of Real State Finance in Economics</italic>, 2(4), 175-90.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Ross</surname>
							<given-names>S.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Randall</surname>
							<given-names>Z.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1976</year>
					<article-title>Risk and Return Real State</article-title>
					<source>Journal of Real State Finance in Economics</source>
					<volume>2</volume>
					<issue>4</issue>
					<fpage>175</fpage>
					<lpage>190</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B39">
				<mixed-citation>Sanford J., Grossman &amp; Guy, L. (1990). “Asset pricing and optimal portfolio choice in the presence of illiquid durable consumption goods”. <italic>Econometrica</italic>, <italic>58</italic>(1).</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Sanford J.</surname>
							<given-names>Grossman</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Guy</surname>
							<given-names>L.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1990</year>
					<article-title>Asset pricing and optimal portfolio choice in the presence of illiquid durable consumption goods</article-title>
					<source>Econometrica</source>
					<volume>58</volume>
					<issue>1</issue>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B40">
				<mixed-citation>Sharpe, W. (1964). “Capital assets prices: a theory of market under conditions of risk&quot;. <italic>Journal of finance</italic> (19).</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Sharpe</surname>
							<given-names>W.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1964</year>
					<article-title>Capital assets prices: a theory of market under conditions of risk&quot;</article-title>
					<source>Journal of finance</source>
					<issue>19</issue>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B41">
				<mixed-citation>Source, R. Y. (Spring 2005). “Optimal consumption and portfolio choices with risky housing and borrowing constraints”. <italic>Review of financial Studies</italic>, <italic>18</italic>(1), 197-239.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Source</surname>
							<given-names>R. Y.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<season>Spring</season>
					<year>2005</year>
					<article-title>Optimal consumption and portfolio choices with risky housing and borrowing constraints</article-title>
					<source>Review of financial Studies</source>
					<volume>18</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>197</fpage>
					<lpage>239</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B42">
				<mixed-citation>Thomas, W. E. (June 1981). “Necessary and sufficient conditions for the mean variance portfolio model with constant risk aversion”. <italic>Journal of Financial and Quantitative Analysis</italic>, <italic>XVI</italic> (2), 169-176.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Thomas</surname>
							<given-names>W. E.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>06</month>
					<year>1981</year>
					<article-title>Necessary and sufficient conditions for the mean variance portfolio model with constant risk aversion</article-title>
					<source>Journal of Financial and Quantitative Analysis</source>
					<volume>XVI</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>169</fpage>
					<lpage>176</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B43">
				<mixed-citation>Tobin, J. (February 1958). “Liquidity Preference as Behavior Towards Risk&quot;. “<italic>Review of Economics Studies</italic>
 <italic>”,</italic> 
 <italic>XXV</italic> (1), 65-86.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Tobin</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>02</month>
					<year>1958</year>
					<article-title>Liquidity Preference as Behavior Towards Risk</article-title>
					<source>Review of Economics Studies</source>
					<volume>XXV</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>65</fpage>
					<lpage>86</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B44">
				<mixed-citation>Varian, H. (Winter 1993). A portfolio Nobel Laureates, Markowitz, Miller and Sharpe. <italic>Journal of Economics Perspectives</italic>, 7(1), 159-169.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Varian</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<season>Winter</season>
					<year>1993</year>
					<article-title>A portfolio Nobel Laureates, Markowitz, Miller and Sharpe</article-title>
					<source>Journal of Economics Perspectives</source>
					<volume>7</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>159</fpage>
					<lpage>169</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B45">
				<mixed-citation>Varian, H. (2010). Microeconomía intermedia. Un enfoque actual. En A. B. Editor (Ed.). Barcelona, España.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Varian</surname>
							<given-names>H.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2010</year>
					<source>Microeconomía intermedia. Un enfoque actual</source>
					<publisher-name>A. B. Editor</publisher-name>
					<publisher-loc>Barcelona, España</publisher-loc>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B46">
				<mixed-citation>Vilariño, S. A. (2001). <italic>Turbulencias Financieras y Riesgos de Mercado</italic>. Madrid: Prentice Hall; Financial Times.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Vilariño</surname>
							<given-names>S. A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2001</year>
					<source>Turbulencias Financieras y Riesgos de Mercado</source>
					<publisher-loc>Madrid</publisher-loc>
					<publisher-name>Prentice Hall</publisher-name>
					<publisher-name>Financial Times</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B47">
				<mixed-citation>Yamashita, F. M. (March 1998). <italic>Owner occupied housing and the composition of the household portfolio over the life cycle</italic>. Working paper 6389, Universidad de California, San Diego.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="report">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Yamashita</surname>
							<given-names>F. M.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<month>03</month>
					<year>1998</year>
					<source>Owner occupied housing and the composition of the household portfolio over the life cycle</source>
					<pub-id pub-id-type="other">Working paper 6389</pub-id>
					<publisher-name>Universidad de California</publisher-name>
					<publisher-loc>San Diego</publisher-loc>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B48">
				<mixed-citation>Zhang, R. Y. (Spring 2005). “Optimal consumption and portfolios choices with risky housing and borrowing constraints”. <italic>The Review of financial Studies</italic>.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Zhang</surname>
							<given-names>R. Y.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<season>Spring</season>
					<year>2005</year>
					<article-title>Optimal consumption and portfolios choices with risky housing and borrowing constraints</article-title>
					<source>The Review of financial Studies</source>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B49">
				<mixed-citation>Zisler, S. A. (1991). “Risk and Return in Real Estate.” <italic>The Journal of Real Estate Finance and Economics</italic>, 4(2), 175-90.</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Zisler</surname>
							<given-names>S. A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1991</year>
					<article-title>Risk and Return in Real Estate</article-title>
					<source>The Journal of Real Estate Finance and Economics</source>
					<volume>4</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>175</fpage>
					<lpage>190</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
		</ref-list>
		<fn-group>
			<fn fn-type="other" id="fn1">
				<label>1</label>
				<p>Tesis de doctorado, elaborada por Gustavo Díaz para obtener el título de Doctor en Ciencias Económicas de la Universidad Nacional de Colombia en el año 2011. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://www.bdigital.unal.edu.co/3560/">http://www.bdigital.unal.edu.co/3560/</ext-link>
				</p>
			</fn>
		</fn-group>
		<fn-group>
			<fn fn-type="other" id="fn2">
				<label>2</label>
				<p>En esta ecuación se determina el valor que tendría que pagar si alquila el inmueble e indica que la incidencia de los impuestos sobre la propiedad recae en el propietario, y no puede ser trasladado a los inquilinos. </p>
			</fn>
		</fn-group>
		<fn-group>
			<fn fn-type="other" id="fn3">
				<label>3</label>
				<p>
					<xref ref-type="bibr" rid="B16">Michael Fratantoni (1996)</xref> estudió los efectos de la vivienda en riesgo dado el compromiso de pago de la hipoteca combinado con los ingresos laborales inciertos en un modelo de simulación. En su modelo, la proporción de los activos en riesgo en el total de la riqueza es mayor para los hogares jóvenes, que para las personas cerca de la jubilación. Joao Cocco (1998) también utiliza la simulación para resolver un modelo de ciclo de vida-riesgo con la renta laboral para la óptima explotación de la vivienda y los activos financieros.</p>
			</fn>
		</fn-group>
		<fn-group>
			<fn fn-type="other" id="fn4">
				<label>4</label>
				<p>En Colombia las cuotas de los créditos hipotecarios se definen con base en dos sistemas de amortización, el pago en pesos corrientes y el pago en unidades de crédito denominada UVR (Unidad de valor real), cuyo valor en pesos se determina a partir de la tasa de inflación del IPC como tope máximo. Si la variación en el comportamiento de la inflación es considerable, el valor en pesos de la UVR aumentará de la misma manera; por el contrario, si dicha variación es poca, el aumento del valor en pesos de la UVR será menor. ICAV (Instituto Colombiano de Ahorro y Vivienda).</p>
			</fn>
		</fn-group>
		<fn-group>
			<fn fn-type="other" id="fn5">
				<label>5</label>
				<p>Artículo 51. “Todos los colombianos tienen derecho a vivienda digna. El Estado fijará las condiciones necesarias para hacer efectivo este derecho y promoverá planes de vivienda de interés social, sistemas adecuados de financiación a largo plazo y formas asociativas de ejecución de estos programas de vivienda”. Constitución Política de Colombia 1991.</p>
			</fn>
		</fn-group>
	</back>
</article>